Zëri i kritikut është zëri i brendshëm i çdo figure të rëndësishme nga vitet tona të zhvillimit, kryesisht i nënës dhe babait, por mund të jetë një mësues, një vëlla ose një person tjetër që ka qenë i rëndësishëm në jetën tonë sociale. Është sikur vërejtjet që ata bënin, janë regjistruar në një kasetë dhe vazhdojnë të luhen akoma 20, 30 apo 40 vite më vonë. Është harxhim energjie të fajësosh ata njerëz që realisht thjesht u përpoqën të bënin ç’mundën për të na përgatitur për moshën e rritur. Kjo është një pjesë e së kaluarës; ne jemi ata që jemi përgjegjës për mbajtjen e mesazheve dobësuese në momentin aktual.
Është zëri i brendshëm në mendjet tona që vazhdimisht bën vërejtje kritike të tilla si “Nuk mund ta bësh; ju do të dështoni. Kush është ai që mendon se do të kesh një shtëpi të këndshme, një marrëdhënie të mirë, një punë interesante me pagë të mirë?” ose “Nuk do të jesh kurrë i mirë në këtë, as mos provo“. Kritiku na fyen në çdo hap. Ne vazhdojmë traditën e shkëlqyer të shprehjes së mungesës së besimit tek vetja jonë duke lejuar këtë koment negativ të vazhdueshëm.
Ne mund të fantazojmë për të vrarë kritikun e brendshëm, por nuk mund ta vrasim, aq sa mund të dëshirojmë. Por ka mënyra për të parë që ky zë dënues të mos na mbajë larg nga ajo që duam të bëjmë. Kritiku shpesh është i fryrë me fuqi, një bullizues i madh dhe duhet të vihet në vendin e tij. Kur ne largohemi nga ky zë, ai do bëhet më i zhurmshëm dhe më urdhërues, nga frika se do të humbasë pozicionin e tij dominues.
Kritiku grabit sasi të konsiderueshme të energjive tona prodhuese me vërejtjet e përsëritura negative: “Ju nuk jeni të mjaftueshëm. Ju kurrë nuk do të jeni në gjendje të keni atë që dëshironi, sepse nuk jeni i zgjuar, ambicioz, tërheqës, i përqendruar dhe krijues, etj.” Ose na thotë: “Ju jeni shumë. Ju jeni shumë egoist, i ndjeshëm, nevojtar dhe dembel vazhdimisht.” Bën vërejtje: “Ju nuk mundeni; do të pendoheni; do t’ju kushtojë, nuk jeni në gjendje ta bëni.”
Kritiku po përpiqet të na mbrojë nga zhgënjimi; përpiqet të na kufizojë në një zonë komoditeti kaq të ngushtë sa nuk na lejon të jemi një rrezik. Është zëri negativ i kritikut që na paralizon nga bërja e ndryshimeve në marrëdhëniet tona dhe në jetën tonë.
Ne ndonjëherë përpiqemi të merremi me atë zë kritik brenda kokës sonë duke e injoruar atë. Por nëse në të vërtetë nuk dëgjojmë se çfarë po thotë, ne ndikohemi më fort nga ai. Sapo të sjellim në mendje zhurmën e kritikut, mund të shohim se mund të ketë pak të vërtetë në atë që thotë, por vetëm pak. Ne mund të shohim parandjenjën e ekzagjerimeve që përdor për të na trembur.
Nuk ka mundësi të shfaroset plotësisht kritiku; por me një angazhim të vendosur, ne mund ta ulim volumin. Ata që kanë një kritik hiperaktiv do të kenë shumë mundësi të praktikojnë duke pohuar të vërtetën e vetvetes së tyre më të thellë. Me shumë përsëritje të ballafaqimit me kritikun, me kalimin e kohës mund ta zhdukni zërin e tij bullizues.
Ne e pranojmë atë në mënyrën autoritare me të cilën kritiku na flet, gjë që e mban vetëvlerësimin tonë të ulët. Është zëri dënues që na bën të ndihemi të padenjë për të pasur një marrëdhënie dashurie. Kritiku i brendshëm na frenon që të mos kërkojmë atë që duam. Dhe kritiku na shtyn të zgjedhim mospasjen e asnjë marrëdhënie ose për një që nuk është e kënaqshme, duke thënë se kjo është gjithçka që kemi të drejtë të presim. Zëri i kritikut të brendshëm na mban në modele të varura, duke sakrifikuar veten për të mbajtur një marrëdhënie pavarësisht nga mosrespektimi dhe neglizhenca që na shfaqet.
Kur ne në fakt marrim përsipër kritikun, marrëdhëniet tona fillojnë të ndryshojnë. Kur ndjenja jonë e vetvetes fillon të rritet, dhe ne pohojmë më shumë nevojat tona në marrëdhënie, ka një ndryshim sistemik. Çdo ndryshim, qoftë edhe ai i shëndetshëm dhe pozitiv, mund të kërcënojë të tjerët rreth nesh. Ata janë mësuar me një mënyrë të caktuar të sjelljes sonë dhe mund të ndihen të pavendosur ndërsa ndryshojmë. Kjo është kur mund të dëgjojmë kritika edhe nga vetvetja, e cila i jep kritikut municionin që ka pritur: “Shih, të thashë kështu“.
Kjo pritet dhe prandaj rritja është një proces dy hapa përpara dhe një hap mbrapa. Ne nuk mund të ngjitemi në vetëdije në një mënyrë lineare të qëndrueshme. Modelet e vjetra të zakonshme të të qenit pa ndjenja janë jashtëzakonisht të forta. Edhe kur angazhimi ynë është i vendosur, ne do të duhet të luftojmë si me rezistencën e brendshme ashtu edhe me atë të jashtme.
Ka pjesë të tjera prej nesh që mund të shohin përmes taktikave manipuluese që përdor kritiku i brendshëm për të na mbajtur në vendin tonë; këto pjesë mund të dialogojnë me kritikun dhe t’i qëndrojnë atij. Këto zëra i quajnë zemra e brendshme dhe mbretëresha. Këto pjesë të forta të sigurta të vetes besojnë në ju. Ata do të flasin butësisht, por vendosmërisht me siguri të qetë. Ata i drejtohen ngacmuesit dhe i thonë se ai nuk do t’ju ndalojë të rrezikoni dhe të kryeni ato gjëra që janë të rëndësishme për ju. Kritiku nuk dorëzohet lehtë por përfundimisht do të qetësohet. Është një proces sfidues për shumë prej nesh, por ia vlen të përpiqeni!
Burimi: Psychology Today
