Koronavirusi humbet 90% të aftësisë së tij për të na infektuar brenda 20 minutave pasi gjendet në ajër – me shumicën e humbjeve që ndodhin brenda pesë minutave të para, sugjerojnë simulimet e para në botë se si virusi mbijeton në ajrin e nxjerrë.
Gjetjet ritheksojnë rëndësinë e transmetimit të Covid me rreze të shkurtër, me distancimin fizik dhe veshjen e maskave që ka të ngjarë të jetë mjeti më efektiv për parandalimin e infeksionit. Ventilimi, megjithëse ende i vlefshëm, ka të ngjarë të ketë një ndikim më të vogël.
Prof Jonathan Reid, drejtor i Qendrës Kërkimore të Aerosolit të Universitetit të Bristolit dhe autori kryesor i studimit mendon se ende rreziku më i madh i ekspozimit është kur je afër dikujt
“Kur lëvizni më larg, jo vetëm që hollohet aerosoli, por ka edhe më pak virus infektiv sepse virusi ka humbur infektivitetin [si rezultat i kohës].”
Deri më tani, supozimet tona për sa kohë mbijeton virusi në pikat e vogla të ajrit janë bazuar në studime që përfshinin spërkatjen e virusit në enë të mbyllura të quajtura Goldberg Drum, të cilat rrotullohen për të mbajtur pikat në ajër. Duke përdorur këtë metodë, studiuesit amerikanë zbuluan se virusi infektiv mund të zbulohej edhe pas tre orësh. Megjithatë, eksperimente të tilla nuk përsërisin me saktësi atë që ndodh kur kollitemi ose marrim frymë.
Në vend të kësaj, studiuesit nga Universiteti i Bristolit zhvilluan aparate që i lejuan ata të gjeneronin çdo numër grimcash të vogla që përmbajnë viruse dhe t’i ngrinin butësisht ato midis dy unazave elektrike për diku nga pesë sekonda deri në 20 minuta, duke kontrolluar fort temperaturën, lagështinë dhe intensitetin e dritës UV të rrethinës së tyre. “Kjo është hera e parë që dikush ka qenë në gjendje të simulojë në të vërtetë atë që ndodh me aerosolin gjatë procesit të nxjerrjes së frymës,” tha Reid.
Studimi, i cili ende nuk është rishikuar nga kolegët, sugjeroi se ndërsa grimcat virale lënë kushtet relativisht të lagështa dhe të pasura me dioksid karboni të mushkërive, ato humbasin me shpejtësi ujin dhe thahen, ndërsa kalimi në nivele më të ulëta të dioksidit të karbonit shoqërohet me një rritje të shpejtë të pH. Të dy këta faktorë prishin aftësinë e virusit për të infektuar qelizat njerëzore, por shpejtësia me të cilën thahen grimcat ndryshon në varësi të lagështisë relative të ajrit përreth.
Kur kjo ishte më e ulët se 50% – e ngjashme me ajrin relativisht të thatë që gjendet në shumë zyra – virusi kishte humbur rreth gjysmën e infektivitetit të tij brenda pesë sekondave, pas së cilës rënia ishte më e ngadaltë dhe më e qëndrueshme, me një humbje të mëtejshme prej 19% gjatë pesë minutat e ardhshme. Në lagështinë 90% – afërsisht e barabartë me një dhomë me avull ose dush – rënia e infektivitetit ishte më graduale, me 52% të grimcave që mbetën infektive pas pesë minutash, duke rënë në rreth 10% pas 20 minutash, pas së cilës këto nuk ishin dallime midis dy kushte.
Sidoqoftë, temperatura e ajrit nuk bëri asnjë ndryshim në infektivitetin viral, duke kundërshtuar besimin e përhapur se transmetimi i virusit është më i ulët në temperatura të larta.
“Kjo do të thotë që nëse takoj miqtë për drekë në një pijetore sot, [rreziku] kryesor ka të ngjarë të jetë që unë t’ua transmetoj atë miqve të mi, ose miqtë e mi ta transmetojnë atë tek unë, në vend që të transmetohet nga dikush në anën tjetër të dhomës,” tha Reid. Kjo nënvizon rëndësinë e mbajtjes së maskës në situata ku njerëzit nuk mund të distancohen fizikisht, shtoi ai.
Gjetjet mbështesin atë që epidemiologët kanë vëzhguar në terren, tha Dr Julian Tang, një virolog klinik në Universitetin e Leicester, duke shtuar se “maskat janë shumë efektive… si dhe distancimi social. Ventilimi i përmirësuar gjithashtu do të ndihmojë – veçanërisht nëse është afër burimit.”
Dr Stephen Griffin, profesor i asociuar i virologjisë në Universitetin e Leeds, theksoi rëndësinë e ventilimit, duke thënë: “Aerosolët do të mbushin hapësirat e brendshme me shpejtësi në mungesë të ventilimit të duhur, kështu që duke supozuar se individi i infektuar mbetet brenda dhomës, nivelet e virusit do të rimbushen.”
Të njëjtat efekte u panë në të tre variantet e Sars-CoV-2 që ekipi ka testuar deri më tani, duke përfshirë Alpha. Ata shpresojnë të fillojnë eksperimentet me variantin Omicron në javët e ardhshme.
Burimi: The Guardian
