Në Nismën e Financave të Programit të Mjedisit të Kombeve të Bashkuara të quajtur Aleanca Financiare Glasgow për Net Zero, e njoftuar një ditë para takimit të Ditës së Tokës së Biden, mungonte një fjalë thelbësore. Nuk ishte përmendur një “moratorium” mbi investimet e reja të qymyrit, naftës ose gazit.
Nisma për Financimin e Programit të Mjedisit të Kombeve të Bashkuara për Klimën (UNEPFI) Kai Remco Fischer dhe këshilltarja e tyre, Sarah Kemmitt, ka diskutuar me Donnachadh McCarthy rreth nismës. Ai u shpreh se ndihej sikur dy botë reale përplaseshin.
Ata po përpiqeshin të merrnin bankat jashtëzakonisht të dëmshme, por shumë fitimprurëse të karburanteve në tryezën e negociatave për të hequr dorë nga investimet e karburanteve fosile dhe për të investuar në ekonominë e gjelbër. Shkenca thotë se ne tashmë kemi djegur shumë lëndë djegëse fosile, me një sektor bankar që investoi 3.8 trilionë dollarë (2.7 trilionë £) në projekte të karburanteve fosile, gjatë pesë viteve të fundit.
Fischer dhe Kemmitt ishin natyrshëm krenarë që morën disa nga bankat më të mëdha në tryezën e negociatave dhe i bënë që të nënshkruajnë deri në 2050 objektiva karboni zero-zero dhe gjithashtu objektiva të përkohshëm deri në 2030. Këto synime duhet të jenë në përputhje me objektivat 1.5C të përcaktuara nga Traktati i Parisit.
Ata ishin gjithashtu krenarë që bankat do të duhet të raportojnë çdo vit mbi emetimet e tyre absolute për klientët e tyre dhe intensitetin e emetimeve specifike sektoriale. Fischer tha: “Zbulimet në vazhdim kanë të bëjnë me shkarkime të pastra (si një ndikim mjedisor), jo me ‘rreziqet financiare’ nga ndikime të tilla në mjedis, të cilat mund të jenë shumë më pak të prekshme“.
Problemi është se boshllëqet në marrëveshje lejojnë që investimet të vazhdojnë në projekte të reja të karburanteve fosile. Mund të interpretohet që UNEPFI po lejon pa dashje disa banka të merren me larjen e gjelbër. Nëse bankat janë serioze në lidhje me emergjencën e klimës, hapi i parë themelor është që ata të ndalojnë financimin e projekteve të reja të karburanteve fosile dhe të heqin dorë nga prodhimi aktual sa më shpejt të jetë e mundur.
Banka Europiane e Investimeve e kupton këtë dhe ka vendosur një ndalim të tillë mbi të gjitha investimet e reja të qymyrit, naftës dhe gazit nga fundi i vitit 2021. Përfaqësuesi i UNEP argumentoi se udhëzimet e detyrueshme për synimet, që kërkonin që investimet të ishin në përputhje me Traktatin e Parisit, ishin de facto një moratorium.
Lind pyetja: “Pse, nëse moratoriumi ishte i nënkuptuar, marrëveshja nuk e bëri atë të qartë?” McCarthy kontaktoi me bankën HSBC dhe u përgjigj me këtë përgjigje jo-angazhuese: “HSBC ka vendosur një ambicie për të harmonizuar sigurimin e saj të financave me qëllimet e Marrëveshjes së Parisit, për të arritur emetimet neto të financuara me zero deri në vitin 2050. Ne planifikojmë të përdorim skenarë të bazuar në shkencë që ndjekin 1,5 gradë Celsius rrugët e ngrohjes, dhe të cilat nuk janë tepër të varura nga teknologjitë e emetimeve negative, për të vlerësuar shtrirjen e aktiviteteve tona financiare.”
Kishte edhe boshllëqe të tjera të mundshme në rregullat e GFANZ për të cilat argumentova se lejuan bankat të vazhdojnë të investojnë në lëndët djegëse fosile. Ato i lejojnë ata të zgjedhin ose emisione absolute të karbonit ose objektiva specifikë sektorë të “intensitetit”. Intensiteti është zhargoni që përdoret për të matur emetimet e karbonit për njësi të prodhimit. Lejimi i bankave për të përdorur këtë objektiv, do të thotë që një sektor mund të ulë emetimet e tyre për njësi, por të rrisë jashtëzakonisht prodhimin e tyre dhe kështu emetimet aktuale të karbonit do të rriteshin por mbeteshin brenda udhëzimeve.
Për shembull, aviacioni ka ulur ndjeshëm emetimet e karbonit për pasagjer (d.m.th. intensitetin e tyre për njësi) duke blerë aeroplanë më efikasë të karburantit, por emetimet e përgjithshme aktuale të karbonit u rritën pasi fluturimi u bë më i lirë dhe miliona më shumë fluturuan.
Mark Carney, kryetari i ri i GFANZ, është një nënkryetar i Brookfield Asset Management, i cili thuhet se ka miliarda investime në naftë, qymyr dhe gaz. Sipas raportit të RAN Morgan Stanley ka qenë në duzinën më të mirë të financuesve të karburanteve fosile në botë gjatë pesë viteve të fundit, me mbi 110 miliardë dollarë (78 miliardë) investime.
Disa nga bankat me shkeljet më të këqija që japin leksione nga podiumi. Ata marrin pjesë në të gjitha negociatat kryesore të klimës, por grupet e shoqërisë civile që sfidojnë investimet shkatërruese të bankave shpesh mungojnë.
UNEPFI duhet vlerësuar për vendosjen e këtyre bankave në tryezën e negociatave dhe krijimin e kornizave për qëllimet dhe raportimin në të ardhmen. Por me një planet në flakë tashmë, dështimi për të përfshirë një moratorium për të gjitha investimet e reja të karburanteve fosile është katastrofike.
Përfundimi nga takimi ishte se në mënyrë paradoksale iniciativa të tilla mund të jenë njëkohësisht hapa modestë përpara, por gjithashtu mund të sigurojnë larje jeshile në një periudhë afatshkurtër. Presioni globalisht tani duhet të vendoset mbi të gjithë lojtarët përkatës deri në Cop26 për të vendosur fjalën “moratorium” në marrëveshjen GFANZ.
Ose më mirë akoma, qeveritë në Cop26 të bien dakord që bankat e tyre qendrore do të vendosin moratoriumin. Lejimi i bankave për të vazhduar të derdhin miliarda në karburante të reja fosile do të ishte shkatërruese për njerëzimin.
Burimi: The Independent
