Tregu masiv i platformave digjitale deri vonë ka qenë i dominuar nga një pjesë e vogël e kompanive me bazë në SHBA si Facebook dhe Google. Megjithatë, ndërsa qeveritë e huaja dhe platformat konkurruese përpiqen të gërryejnë këtë dominim, platformat po bëhen një sferë e re e manovrimit gjeopolitik.
Bashkimi Evropian dëshiron të fitojë më shumë kontroll mbi kompanitë ndërkombëtare të teknologjisë dhe të arrijë më shumë pavarësi në arenën digjitale. India ka ndaluar 177 aplikacione kineze me arsyetimin se janë “paragjykues ndaj sovranitetit dhe integritetit të Indisë”.
Dhe në vitin 2020, presidenti i atëhershëm i SHBA-së, Donald Trump, kaloi muaj duke u përpjekur të ndalonte platformën kineze të shpërndarjes së videove TikTok ose të detyronte shitjen e saj te një pronar amerikan.
Nëse qeveritë vazhdojnë të drejtohen nga “nacionalizmi digjital”, kompanitë e mëdha të teknologjisë me bazë në SHBA ka të ngjarë të vazhdojnë të dominojnë.
TikTok është platforma e parë e madhe jo amerikane
TikTok është platforma e parë e mediave sociale e lindur jashtë Shteteve të Bashkuara që u bë një rival i rëndësishëm për drejtuesit aktualë të Silicon Valley si Facebook dhe Instagram. Platforma e videove me formë të shkurtër u bë e njohur në vitin 2019 dhe, në fillim të vitit 2020, ishte aplikacioni më i shkarkuar globalisht.
Që nga ngritja e tij, TikTok është kritikuar intensivisht nga qeveritë në mbarë botën, të cilat vënë në dyshim nëse ByteDance, kompania që zotëron TikTok, mbron mjaftueshëm të dhënat e përdoruesve kundër aksesit nga shteti kinez.
Sidoqoftë, mënyra se si TikTok i trajton të dhënat e përdoruesve nuk është shumë e ndryshme nga ajo që bëjnë homologët e tij amerikanë. Ka pak për të sugjeruar se platforma paraqet ndonjë kërcënim të veçantë të sigurisë kombëtare.
Kompania lëshon raporte transparence të ngjashme me ato të Google dhe Facebook. Një vlerësim i CIA-s thuhet se arriti në përfundimin se nuk kishte prova që qeveria kineze kishte përgjuar të dhënat e TikTok.
Origjina kineze e TikTok mund të përdoret për të mbithjeshtuar lidhjen aktuale territoriale të platformës me Kinën. ByteDance u themelua në Kinë, por është inkorporuar në Ishujt Kajman dhe operon si një shumëkombëshe me filiale në Australi, SHBA, MB dhe Singapor.
Gjeopolitika e platformës
Sfondi i qëndrimit të Trump ndaj TikTok ishte një garë intensive midis SHBA-së dhe Kinës mbi vlerën strategjike të mjedisit digjital. Kush mund të nxjerrë vlerën ekonomike nga ekonomia e platformës? Kush mund të ushtrojë ndikim ideologjik përmes sistemeve të mëdha socio-teknike? Kush gëzon avantazhe strategjike nga kontrolli dhe qasja në të dhëna dhe infrastrukturë?
Ndërsa platformat e sotme globale të teknologjisë janë zhvilluar, ato kanë pasqyruar kryesisht formën e gjeopolitikës klasike: SHBA-ja ka dominuar. Megjithatë, kohët e fundit, firmat kineze të teknologjisë kanë lulëzuar, duke zgjeruar kapacitetet ekonomike dhe strategjike të Kinës.
Sfida TikTok e Trump
Më 24 qershor 2020, këshilltari amerikan për sigurinë kombëtare Robert O’Brien foli publikisht mbi temën e “ideologjisë dhe ambicieve globale” të qeverisë kineze. Ai paralajmëroi se Kina përbën një kërcënim për qytetarët amerikanë dhe implikoi në mënyrë eksplicite TikTok.
Dy javë më vonë, më 6 korrik, Sekretari amerikan i Shtetit, Mike Pompeo sugjeroi që TikTok të trajtohet si Huawei, kompania kineze e telekomunikacionit që është e ndaluar në mënyrë efektive në SHBA.
Më 31 korrik 2020, Trump njoftoi se po planifikonte të ndalonte TikTok.
Disa ditë më vonë, Microsoft lëshoi një deklaratë duke shpjeguar se përfaqësuesit e saj kishin folur me Trump drejtpërdrejt në lidhje me blerjen e TikTok. Kur u pyet për bisedimet e tij me Microsoft-in, Trump tha:
[…] nuk mund të kontrollohet, për arsye sigurie, nga Kina. Shumë i madh, shumë pushtues dhe nuk mund të jetë.
Më 5 gusht 2020, Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi një zgjerim të programit të tij Clean Network, i cili ka objektivin e deklaruar “të ruajë privatësinë e qytetarëve tanë dhe informacionin më të ndjeshëm të kompanive tona nga ndërhyrjet agresive nga aktorë keqdashës, si Partia Komuniste Kineze.”
Zgjerimet e programit përfshinin pesë politika që synonin reduktimin e pranisë së Kinës në SHBA. Këto politika kufizuan përdorimin e operatorëve kinezë të telekomunikacionit, aplikacioneve të shitura në dyqanet e aplikacioneve dhe të para-instaluara në pajisje, shërbime cloud dhe kabllo nënujore.
Të nesërmen, Trump lëshoi një urdhër ekzekutiv që detyronte shitjen e TikTok te një kompani amerikane me arsyetimin se TikTok përbënte një kërcënim për “sigurinë kombëtare, politikën e jashtme dhe ekonominë e Shteteve të Bashkuara”.
Në fund të fundit, urdhrat ekzekutivë të Trump u bllokuan në gjykata dhe ndalimi dhe shitja e detyruar nuk u zbatuan kurrë.
Rritja e nacionalizmit digjital
TikTok ofron konkurrencë të mirëpritur për drejtuesit e platformës. Nëse konkurrenca reale në sektor do të rritej, duke kërkuar që platformat ekzistuese të konkurrojnë për përdoruesit, mund të shohim risi të mëtejshme në tregun e platformave dhe një sektor teknologjik më pak të përqendruar.
Megjithatë, deri më tani, qeveria amerikane është fokusuar në mënyrë eksplicite në implikimet gjeopolitike të rritjes së një platforme kineze. Nëse administrata Biden do të vazhdojë këtë qasje, mbetet për t’u parë.
Si SHBA ashtu edhe Kina kanë një histori të gjatë të mbrojtjes së industrive të rëndësishme strategjike. Për ata që shqetësohen me rritjen e konkurrencës dhe zbehjen e fuqisë së përqendruar të firmave dominuese të teknologjisë, rritja e nacionalizmit digjital është një pengesë e re.
Duke ecur përpara, politikëbërësit mund të kenë nevojë të kapërcejnë impulset nacionaliste nëse duan të rrisin konkurrencën globale në tregun ndërkombëtar të platformave. Dhe sundimi i SHBA dhe i Kinës duhet të refuzohet nëse duam të decentralizojmë pushtetin brenda mjedisit digjital.
Burimi: The Next Web
