REAGIMI I INDUSTRISË DHE THIRRJET PËR MBËSHTETJE
Në një zhvillim që po shkakton shqetësime të mëdha në sektorin agro-ekonomik shqiptar, vendosja e tarifave doganore prej 10% nga administrata e Presidentit Amerikan Donald Trump për importet nga Shqipëria po kërcënon seriozisht industrinë e bimëve medicinale dhe aromatike.
Në një deklaratë zyrtare, Z. Filip Gjoka, kryetari i Industrisë së Bimëve Mjekësore dhe Aromatike (IBMA), ka shprehur shqetësimin e sektorit:
“Kemi ndjekur me shqetësim zhvillimet e fundit përsa i përket paketës së re të politikave ekonomike të shpallura nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës ku nuk përjashtohet edhe Shqipëria. Padyshim që ky nuk është një lajm i mirë për ne në kohën kur kjo industri zë mbi 14% të të gjithë eksporteve që kryhen në BE dhe Amerikë.”
Z. Gjoka thekson se ndërsa deri më tani nuk ka pasur tarifa në eksportet drejt SHBA-së, tani çdo ngarkesë do të taksohet me 10%, duke krijuar një pengesë shtesë për industrinë Shqiptare.
Nisur nga kjo situatë IBMA i bën thirrje qeverisë Shqiptare që të ngreje një grup pune me përfaqësues nga Ministria e Bujqësisë dhe Ministria e Financave për të hartuar një plan emergjent masash për stabilizimin e sektorit për të zbutur efektin negative.
Më tej thuhet se vendosja e tarifës 10 % për Eksportet Shqiptare përkthehet në rritje të kostos së eksportit. Rritje të çmimit të produkteve Shqiptare në tregun Amerikan duke I bërë ato më pak konkurruese. Kjo mund të çojë në ulje të kërkesës për produktet Shqiptare dhe reduktim I vëllimit të eksporteve duke goditur direkt mijëra fermerë dhe biznese të vogla në zonat rurale duke ulur fitimet e tyre. Gjithashtu Kompanitë që kanë investuar në teknologji dhe standarde cilësie për tregun Amerikan tani përballen me pasiguri financiare, duke ngadalësuar zhvillimin e sektorit.
“Ndërkohë në çdo rast theksojmë dëshirën tonë për të ruajtur marrëdhëniet ekonomike pozitive me SHBA-në , madje për ti përforcuar më tej dhe presim bashkëpunim konstruktiv nga të gjitha palët për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme.”-tha Gjoka.
Sipas analizave të IBMA-së, tarifa e re do të ketë disa efekte negative të menjëhershme:
- Rritje e kostove të eksportit: Tarifa 10% do të rrisë koston përfundimtare të produkteve shqiptare në tregun amerikan 14.
- Humbje konkurrueshmërie: Produktet shqiptare do të bëhen më pak tërheqëse në krahasim me ato nga vendet konkurruese pa tarifa ose me tarifa më të ulëta 1.
- Reduktimi i kërkesës: Rritja e çmimeve mund të çojë në ulje të kërkesës për produktet shqiptare në tregun amerikan 4.
- Ulje e vëllimit të eksporteve: Një pasojë e drejtpërdrejtë e uljes së kërkesës do të jetë reduktimi i sasive të eksportuara 1.
- Goditje ndaj fermerëve dhe bizneseve të vogla: Sektori i bimëve medicinale punëson rreth 20,000 persona në periudha të ndryshme të vitit, kryesisht në zonat rurale të Malësisë së Madhe dhe në disa fshatra në jug të vendit 4. Një përkeqësim i aktivitetit do të ndikojë direkt tek mijëra familje që mbështeten në këtë industri për të ardhurat e tyre.
Për të përballuar këto sfida, IBMA ka parashtruar një seri masash emergjente që kërkon të zbatohen nga qeveria shqiptare:
- Rimbursim i TVSH-së: Ribursim i menjëhershëm i 10% TVSH për të gjithë fermerët në sektor 1.
- Stabilizimi i kursit valutor: Kompensim i zhvlerësimit të euro/dollarit përmes një kursi të stabilizuar fiks, siç bëjnë Serbia dhe Maqedonia e Veriut 1.
- Inkurajime për eksportuesit: Zbritje tatimore për kompanitë eksportuese që përdorin standarde cilësore të larta 1.
- Lehtësime për punësimin sezonal: Heqje e tatimit mbi pagat deri në 80,000 lekë për punonjësit sezonalë 1.
- Mbështetje për sigurimet shoqërore: Qeveria të paguajë kontributet e sigurimeve shoqërore për 5 muaj gjatë sezonit të grumbullimit 1.
Problematikat e Akumuluara të Sektorit
Z. Gjoka thekson se tarifat e reja vijnë në një kohë kur industria tashmë po përballet me shumë vështirësi të tjera:
- Mungesë fuqie pune: Largimi i banorëve nga zonat rurale drejt qyteteve dhe emigracioni .
- Kosto të larta prodhimi: Në proceset e prodhimit, ruajtjes dhe transportit.
- Rendiment i ulët: Efektivitet i kufizuar në shumë ndërmarrje të sektorit.
- Mungesë subvencionesh: Pamjaftueshmëri e mbështetjes financiare për fermerët .
- Mungesë investimesh: Vështirësi në tërheqjen e investimeve për përmirësimin e cilësisë dhe standardeve.
IBMA bën thirrje për formimin e një grupi pune me përfaqësues nga Ministria e Bujqësisë dhe Ministria e Financave për të hartuar një plan emergjent masash për stabilizimin e sektorit. Kjo është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh se 32% e bimëve mjekësore dhe aromatike të prodhuara për eksport shkojnë drejt SHBA-së .
SHBA-të janë tregu kryesor për eksportin e bimëve mjekësore nga Shqipëria, me 32% të totalit të shitjeve në 2024-n. Sipas të dhënave të INSTAT, në vitin 2024, eksportet e bimëve drejt këtij shteti ishin 1.65 miliardë Lekë, ose rreth 16.4 milionë Dollarë.
