Importet e duhanit në Shqipëri po arrijnë vlera rekorde, por jo për arsyen që mund të mendoni. Sipas INSTAT, në vitin 2025 shqiptarët shpenzuan mbi 13 miliardë lekë për duhan të importuar. Kjo vlerë është pothuajse tre herë më e lartë se 4.8 miliardë lekët e shpenzuara në vitin 2005.
Megjithatë, kur analizohet sasia e blerë në kilogramë, fotografia është krejtësisht ndryshe. Në vitin 2025 u importuan 3,740 tonë duhan, një sasi që nuk përbën rekord dhe është e krahasueshme me shifrat e viteve të kaluara. Në fakt, në periudha si 2008 ose 2010, sasia e importuar në peshë ishte madje më e lartë.
Në thelb, nuk po blejmë më shumë duhan; po paguajmë shumë më tepër për të.
Arsyeja kryesore është një rritje dramatike në çmimin mesatar për kilogram. Të dhënat janë mjaft të qarta:
• 2005: 1,200 lekë/kg
• 2015: 2,356 lekë/kg
• 2024: 3,404 lekë/kg
• 2025: 3,497 lekë/kg (rekord i tëra kohërave)
Pra, brenda 20 vjetësh, çmimi për çdo kilogram duhan të importuar është rritur pothuajse trefish.
Pse po ndodh kjo?
Ekonomistët shpjegojnë me disa faktorë kyç:
• Taksimi më i lartë: Rritjet e vazhdueshme të akcizave dhe barrave fiskale janë faktori kryesor që e ngre çmimin.
• Ndryshimi i profileve të konsumit: Ka një zhvendosje drejt importit të produkteve më të shtrenjta, si markat “premium” ose zëvendësuesit e përpunuar (p.sh., lëngje për cigare elektronike).
• Kostot globale: Inflacioni i importuar dhe rritja e tarifave të transportit ndërkombëtar pas pandemisë kanë shtuar një shtresë tjetër kosto.
• Sjellja e konsumatorit: Kërkesa për duhan është “jo-elastike”. Kjo do të thotë se, edhe pse çmimet ngrihen, konsumatorët nuk ulin ndjeshëm sasinë e blerë, duke pranuar të paguajnë më shumë.
Përfundimisht, tregu i duhanit po kalon një transformim thelbësor: vlera e tij po shpërthey nga rritja e çmimeve, jo nga rritja e sasisë. Kjo pasqyron një kombinim të politikave kombëtare fiskale, trendesh globale në kosto dhe një ndryshim në preferencat e konsumatorëve shqiptarë.
