Çmimet e banesave po vazhdojnë të rriten në pjesën më të madhe të Evropës, por ritmi i kësaj rritjeje ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Të dhënat për tremujorin e dytë të vitit 2026 tregojnë se disa tregje po përjetojnë një rritje të fortë dyshifrore, ndërsa në disa vende të tjera çmimet kanë nisur të bien.
Sipas Eurostat, në Bashkimin Evropian çmimet e banesave u rritën mesatarisht me 4.7% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Kjo rritje ishte më e lartë se inflacioni prej 3.2%, duke treguar se edhe në terma realë pronat vazhduan të shtrenjtohen.
Në krye të listës qëndron Portugalia, ku çmimet e banesave u rritën me 16.5% në terma vjetorë. Pas saj renditet Bullgaria me 15.5%, ndërsa rritje të forta u regjistruan edhe në Lituani me 14.3%, Sllovaki me 13.6%, Kroaci me 12.7% dhe Spanjë e Rumani me nga 12.1%.
Letonia dhe Hungaria plotësojnë grupin e vendeve me rritje dyshifrore, përkatësisht me 11.4% dhe 10.2%.
Në Portugali, rritja e çmimeve lidhet kryesisht me një problem që është bërë gjithnjë e më i dukshëm në treg: kërkesa është shumë më e madhe se oferta. Në qytete si Lisbona dhe Porto, si edhe në zonat e njohura bregdetare, ndërtimi i kufizuar i banesave të reja po përballet me kërkesë të lartë nga blerësit vendas, investitorët e huaj dhe sektori i turizmit.
Eksperti i pasurive të paluajtshme Mikk Kalmet, nga Global Property Guide, vlerëson se kombinimi i mungesës së banesave, investimeve të huaja dhe kërkesës së lidhur me turizmin ka qenë një nga faktorët kryesorë pas rritjes së fortë të çmimeve në Portugali.
Edhe në Bullgari tregu është mbështetur nga disa faktorë. Rritja e të ardhurave të familjeve dhe pagave, kreditë hipotekore relativisht të përballueshme dhe kërkesa e lartë për prona si investim kanë ndihmuar në shtyrjen e çmimeve për lart.
Pas vendeve me rritjen më të madhe, edhe Danimarka me 9.4%, Sllovenia me 9.1% dhe Çekia me 8.6% regjistruan rritje të ndjeshme. Mbi mesataren e BE-së ishin gjithashtu Qiproja me 7.9%, Malta me 6.9%, Polonia me 6.3%, Irlanda me 6%, Estonia me 5.8%, Austria me 5.1% dhe Suedia me 4.8%.
Por jo e gjithë Evropa po përjeton shtrenjtim të banesave.
Finlanda, Luksemburgu dhe Franca ishin tre vendet ku çmimet ranë në terma vjetorë gjatë tremujorit të dytë. Në Finlandë, dobësia ekonomike, besimi i ulët i konsumatorëve dhe ndikimi i normave të larta të interesit kanë frenuar tregun.
Në Francë, ndërkohë, çmimet po përballen me presion nga përballueshmëria e dobët, kërkesa më e ulët dhe kostot e larta të financimit. Pasiguria ekonomike po bën që një pjesë e blerësve potencialë të shtyjnë vendimin për të blerë një banesë.
Mes ekonomive më të mëdha të BE-së, Spanja është padyshim një nga tregjet që bie më shumë në sy, me një rritje prej 12.1%. Italia shënoi një rritje shumë më të moderuar, prej 4%, ndërsa në Gjermani çmimet u rritën vetëm me 0.6%. Në Francë, në të kundërt, ato ranë me 0.8%.
Në Gjermani, presioni mbi blerësit është shtuar nga kombinimi i çmimeve të pronave, kostove më të larta të kredive dhe dobësimit të fuqisë blerëse. Analistët e ING, Carsten Brzeski dhe Franziska Biehl, vlerësojnë se normat më të larta të kredive hipotekore po e bëjnë më të vështirë blerjen e një banese dhe po dobësojnë kërkesën për kredi.
Dallimet e mëdha mes vendeve evropiane tregojnë se nuk ekziston një treg i vetëm evropian i banesave. Edhe pse vendet ndajnë shumë prej të njëjtave kushte ekonomike dhe monetare, tregjet e pronave mbeten kryesisht lokale.
Aty ku ka mungesë banesash dhe kërkesa është e fortë, çmimet priren të rriten më shpejt. Në të kundërt, vendet me ekonomi më të dobët, kërkesë më të ulët nga familjet dhe kredi më të shtrenjta po përballen me rritje më të ngadaltë ose edhe me rënie të çmimeve.
Dhe edhe kur inflacioni merret parasysh, rritja e çmimeve të banesave mbetet e konsiderueshme në shumë vende.
Në Bashkimin Evropian, pas zbritjes së inflacionit prej 3.2%, rritja reale e çmimeve të banesave ishte 1.5%. Në Portugali, megjithatë, situata është shumë më e fortë: me inflacion prej 3.6%, rritja reale e çmimeve arriti në 12.1%.
Rritje reale mbi 7% u regjistruan edhe në Sllovaki, Bullgari, Lituani, Spanjë, Letoni, Danimarkë, Hungari dhe Kroaci.
Në anën tjetër, në gjashtë vende evropiane çmimet ranë në terma realë. Rënia më e madhe u regjistrua në Luksemburg, me 6.4%, e ndjekur nga Franca me 3.2% dhe Gjermania me 2%.
Sa i përket muajve në vazhdim, ekspertët presin që mungesa e banesave dhe kërkesa e fortë të vazhdojnë të mbështesin çmimet në shumë tregje evropiane. Megjithatë, është e vështirë që të gjitha këto vende të përsërisin një tjetër vit me rritje dyshifrore.
Një nga faktorët kryesorë që do të përcaktojë ecurinë e tregut mbetet kostoja e huamarrjes. Normat e interesit, kushtet e kredive hipotekore dhe fuqia blerëse e familjeve do të kenë një ndikim të drejtpërdrejtë në kërkesën për banesa.
Nëse kreditë vazhdojnë të shtrenjtohen dhe kostot e jetesës mbeten të larta, blerësit mund të tërhiqen ose të shtyjnë vendimin për të blerë. Kjo mund të frenojë rritjen e çmimeve, veçanërisht në tregjet ku pronat tashmë janë bërë shumë të shtrenjta.
Megjithatë, për sa kohë që oferta e banesave të reja mbetet e kufizuar dhe kërkesa vazhdon të jetë e fortë, tregu evropian i pasurive të paluajtshme duket se do të vijojë të mbetet nën presion për rritje. Diferenca mes vendeve mund të thellohet edhe më tej, duke krijuar një hartë gjithnjë e më të ndarë të tregut të banesave në Evropë.
