Manaferrat, luleshtrydhet dhe boronicat janë ndër frutat më të dashura për fëmijët dhe konsiderohen një burim i shkëlqyer i vitaminës C, fibrave dhe antioksidantëve. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ato renditen edhe mes produkteve me nivelin më të lartë të mbetjeve të pesticideve.
Sipas raportit vjetor “Dirty Dozen 2026”, të publikuar nga Environmental Working Group (EWG), manaferrat, luleshtrydhet dhe boronicat kryesojnë listën e frutave dhe perimeve më të kontaminuara me pesticide në Shtetet e Bashkuara.
Në listën e këtij viti përfshihen gjithashtu qershitë, mollët, dardhat, rrushi, pjeshkët, nektarinat dhe perimet me gjethe të gjelbra si spinaqi dhe lakra kale. Ndërkohë, mjedrat konsiderohen një përjashtim pozitiv, pasi kanë nivele shumë më të ulëta të mbetjeve të pesticideve.
Rreziqet për shëndetin
Edhe pse shumica e pesticideve të zbuluara ndodhen brenda kufijve të lejuar nga autoritetet amerikane, specialistët shprehin shqetësim për efektet afatgjata të ekspozimit të vazhdueshëm ndaj kombinimeve të ndryshme kimike.
Sipas Akademisë Amerikane të Pediatrisë, ekspozimi ndaj pesticideve gjatë shtatzënisë mund të rrisë rrezikun për defekte në lindje, peshë të ulët të foshnjës dhe humbje fetale. Tek fëmijët, studimet e lidhin këtë ekspozim me probleme të vëmendjes, vështirësi në të nxënë dhe rritje të rrezikut për disa lloje kanceri.
Kërkime të tjera kanë gjetur lidhje mes pesticideve dhe uljes së fertilitetit, sëmundjeve kardiovaskulare, dëmtimeve gjenetike dhe çrregullimeve hormonale.
A mjafton larja me ujë?
Ekspertët shpjegojnë se larja me ujë largon vetëm një pjesë të pesticideve që ndodhen në sipërfaqen e frutave. Megjithatë, pesticidet sistemike, të cilat depërtojnë në indet e frutit gjatë rritjes së tij, nuk mund të eliminohen me larje.
Për këtë arsye, specialistët rekomandojnë konsumimin e produkteve organike, veçanërisht për frutat që shfaqen rregullisht në listën “Dirty Dozen”.
Soda e bukës dhe uthulla ndihmojnë
Për familjet që nuk kanë mundësi të blejnë produkte organike, një alternativë efektive është zhytja e frutave në një tretësirë me sodë buke ose uthull.
Studimet tregojnë se larja vetëm me ujë mund të reduktojë rreth 30% të pesticideve në sipërfaqe, ndërsa përdorimi i sodës së bukës ose uthullës mund ta çojë këtë shifër deri në 50%.
Ekspertët rekomandojnë përdorimin e një luge çaji sodë buke për çdo dy gota ujë. Frutat dhe perimet mund të qëndrojnë në tretësirë për 5 deri në 10 minuta, ndërsa frutat e buta si manaferrat dhe boronicat duhet të lihen vetëm 1-2 minuta për të shmangur dëmtimin e tyre.
Boronicat dhe manaferrat, më problematiket
Të dhënat më të fundit tregojnë se mostrat e manaferrave përmbanin mesatarisht katër lloje të ndryshme pesticidesh, ndërsa në disa raste janë zbuluar deri në 14 substanca kimike.
Boronicat paraqesin një sfidë edhe më të madhe, pasi shumë nga pesticidet që përdoren në kultivimin e tyre janë sistemike dhe nuk mund të hiqen përmes larjes.
Ndërkohë, luleshtrydhet vazhdojnë të rezultojnë ndër produktet më të kontaminuara, me prani të fungicideve dhe pesticideve që në disa vende europiane janë ndaluar për shkak të shqetësimeve mbi ndikimin në riprodhim dhe zhvillim.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se frutat dhe perimet mbeten të domosdoshme për një dietë të shëndetshme. Këshilla e tyre është që konsumatorët të tregojnë kujdes në përzgjedhjen, pastrimin dhe, kur është e mundur, të zgjedhin produkte organike për të reduktuar ekspozimin ndaj pesticideve.
