Rritja e sipërmarrjes shqiptaro-amerikane në Shtetet e Bashkuara ka arritur në një pikë ku rrjetet informale nuk mjaftojnë më. Ajo që dikur ishte një ekosistem biznesesh të veçuara, i mbështetur kryesisht te lidhjet komunitare, po shndërrohet gradualisht në një forcë ekonomike të organizuar me përfaqësim institucional.
Në Michigan – një nga shtetet me komunitetin më të madh shqiptar në SHBA – një grup sipërmarrësish dhe profesionistësh kanë themeluar zyrtarisht Dhomën e Tregtisë Shqiptaro-Amerikane të Michiganit, duke shënuar kalimin nga histori individuale suksesi drejt një ndikimi ekonomik të koordinuar.
Ceremonia e inaugurimit, e mbajtur në restorantin Ora në Detroit, mblodhi mbi 150 të ftuar, përfshirë sipërmarrës nga e gjithë Amerika. Vetë ambienti i zgjedhur – një nga destinacionet më të njohura të mikpritjes në Detroit, i krijuar nga sipërmarrës shqiptarë – simbolizonte mesazhin kryesor të Dhomës: transformimin e sipërmarrjes së emigrantëve në një prani të konsoliduar biznesi në Shtetet e Bashkuara.
Nga suksesi individual te dukshmëria kolektive
Në fjalën e saj hapëse, Presidentja e Dhomës, Siola Hashorva, e përshkroi organizatën si një zhvillim të natyrshëm të dekadave të sipërmarrjes shqiptaro-amerikane në Michigan.
“Si komunitet, kemi qenë këtu prej vitesh. Kemi ndërtuar ndërtesa, karriera dhe familje; kemi krijuar vende pune, kemi hapur dyer dhe kemi ndihmuar njëri-tjetrin. Vit pas viti, biznes pas biznesi, familje pas familjeje. Pa një emër të përbashkët mbi ne, pa një institucion që të na bashkonte. Kemi parë mundësi, i kemi krijuar ato dhe kemi vazhduar përpara. Gjithmonë kemi qenë aktivë. Ajo që ka ndryshuar sot është se nuk veprojmë më vetëm dhe nuk punojmë më në heshtje. Sot jemi bashkë, të dukshëm dhe krenarë.”
Mesazhi i saj pasqyroi një ambicie më të gjerë: ta çojë sipërmarrjen shqiptaro-amerikane nga njohja në tregjet lokale drejt një përfaqësimi të strukturuar në ekosistemet e biznesit dhe të politikëbërjes.
Misioni i Dhomës e përmbledh qartë këtë vizion:
“Të ngremë, përshpejtojmë, bashkojmë dhe përfaqësojmë komunitetin tonë në Michigan.”
Përtej funksionit të një platforme rrjetëzimi, Dhoma synon të jetë një zë për zhvillimin e biznesit, bashkëpunimin ndërsektorial dhe forcimin e besueshmërisë institucionale në afat të gjatë.
Në aktivitet morën pjesë përfaqësues të sektorëve të ndryshëm, përfshirë ndërtimin, tregtinë, mikpritjen, restorantet dhe shërbimet profesionale, duke reflektuar diversifikimin e aktivitetit ekonomik të shqiptaro-amerikanëve në rajon.
Udhëheqja themeluese: një model drejtimi me ekspertizë shumësektoriale
Bordi themelues i Dhomës bashkon profesionistë me përvojë në fushat e drejtësisë, financës, inxhinierisë, mikpritjes, akademisë dhe pasurive të paluajtshme, duke krijuar një kombinim të ekspertizës teknike dhe përvojës sipërmarrëse.
Siola Hashorva – Themeluese, Presidente dhe Kryetare
“Misioni ynë është të forcojmë zërin, dukshmërinë dhe suksesin e bizneseve shqiptaro-amerikane përmes bashkëpunimit, lidershipit dhe mundësive.”
Hashorva është avokate biznesi dhe themeluese e The Hashorva Law Firm, PLLC. Ajo ka diplomë juridike nga Universiteti i Tiranës dhe gradën Juris Doctor nga Fakulteti i Drejtësisë i Universitetit Wayne State. Me mbi dy dekada përvojë në fushën ligjore dhe korporative, ajo ka shërbyer më parë si kontrollore financiare në një korporatë amerikane, duke fituar njohuri të thelluara mbi sistemet financiare dhe qeverisjen e biznesit.
Kalimi i saj nga praktika ligjore në udhëheqje institucionale pasqyron një tendencë më të gjerë të diasporës: përdorimin e ekspertizës profesionale për ndërtimin e infrastrukturës komunitare.
Adrian Bazaj – Themelues dhe Nënkryetar
“Bizneset e forta ndërtojnë komunitete të forta. Kjo Dhomë ekziston për të bashkuar sipërmarrësit shqiptaro-amerikanë, në mënyrë që të rriten, të lidhen dhe të udhëheqin.”
Bazaj është drejtues me formim në inxhinieri dhe MBA, me përvojë të gjerë në menaxhimin e projekteve ndërkombëtare. Ai ka drejtuar iniciativa të mëdha në tregje globale dhe është bashkëthemelues i Amareaux Interior Design, ku zbaton praktika të strukturuara menaxhimi në projekte të dizajnit rezidencial të nivelit të lartë.
Në Dhomë, ai shërben si Nënkryetar dhe Kryetar i Komitetit të Eventeve, me fokus në krijimin e partneriteteve strategjike dhe lidhjen e sipërmarrësve nga sektorë të ndryshëm.
Dr. Rejla Bozdo – Themeluese dhe Sekretare
“Sipërmarrësit shqiptarë mbartin një traditë të fuqishme qëndrueshmërie, vendosmërie dhe integriteti. Dhoma e Tregtisë Shqiptaro-Amerikane u krijua për t’i bashkuar këto vlera, për të forcuar besimin brenda komunitetit dhe për të ngritur reputacionin e bizneseve shqiptaro-amerikane.”
Bozdo është Profesore e Asociuar e Marketingut në Universitetin e Tiranës dhe eksperte në komunikim dhe menaxhim reputacioni, me mbi 25 vjet përvojë në akademi, media dhe konsulencë. Ajo mban titullin Doktor i Shkencave Ekonomike nga Universiteti i Tiranës dhe një MBA nga Institut Universitaire Kurt Bösch në Zvicër, si dhe ka ndjekur programe formimi në institucione prestigjioze si American University në Washington D.C. dhe Harvard Kennedy School.
Ekspertiza e saj në reputacion dhe komunikim strategjik lidhet drejtpërdrejt me synimin e Dhomës për të rritur dukshmërinë dhe kredibilitetin institucional.
Leonat “Leo” Lumaj – Drejtor Themelues
“Ne e themeluam këtë Dhomë mbi një bindje të thjeshtë: kur sipërmarrësit lidhen, bashkëpunojnë dhe mbështesin njëri-tjetrin, krijojnë mundësi shumë më të mëdha sesa ato që mund të arrijë secili veçmas.”
Lumaj është sipërmarrës dhe investitor me mbi 25 vite përvojë në ndërtim, zhvillim të pasurive të paluajtshme, menaxhim pronash dhe sektorin e mirëqenies. Ai drejton një portofol të larmishëm biznesesh dhe investimesh, me fokus në krijimin e vlerës afatgjatë dhe zgjerimin e qëndrueshëm.
Marjan “Mario” Camaj – Drejtor Themelues
“Ne ndihmuam në krijimin e kësaj Dhome me bindjen se rritja e vërtetë ndodh kur njerëzit sjellin përvojën, standardet dhe vizionin e tyre në një tryezë të përbashkët.”
Camaj është një nga restauratorët më të njohur shqiptaro-amerikanë në Detroit. Ai qëndron pas disa prej destinacioneve më të vlerësuara gastronomike të qytetit, përfshirë Tallulah Wine Bar & Bistro, BESA Detroit, Zana Birmingham, The Franklin Oyster Bar dhe Ora Detroit.
Restorantet e tij kanë fituar vlerësime kombëtare, përfshirë përfshirjen në listën Top 100 Restaurants in America të OpenTable në vitin 2019 dhe artikuj në revista prestigjioze si Forbes.
I lindur në Tuz të Malit të Zi, Camaj e nisi karrierën në sektorin e mikpritjes në pozicione fillestare, për t’u bërë më pas pronar dhe drejtues biznesesh të suksesshme – një histori tipike e sipërmarrjes së ndërtuar mbi punën, disiplinën dhe riinvestimin.
Paskal Qerama – Drejtor Themelues
“Kur erdha në Shtetet e Bashkuara në vitin 1998 nga një vend ish-komunist, po kërkoja mundësi. Michigani më dha shansin të ndërtohesha si biznesmen. Mbështetja ime për këtë Dhomë është mënyra ime për t’i kthyer komunitetit diçka dhe për të ndihmuar të tjerët të kenë sukses.”
Nga rrjet komunitar në institucion ekonomik
Krijimi i Dhomës së Tregtisë Shqiptaro-Amerikane të Michiganit pasqyron një prirje më të gjerë të ekonomive të diasporës: kalimin nga rrjetet informale të biznesit drejt institucioneve formale, të afta për të përfaqësuar interesat e komunitetit, për të koordinuar iniciativa dhe për të nxitur zhvillim strategjik.
Ndërsa bizneset e themeluara nga emigrantët maturohen, hapi i radhës nuk është vetëm zgjerimi ekonomik, por edhe përfaqësimi institucional. Në këtë kuadër, Dhoma po pozicionohet si ura lidhëse midis identitetit sipërmarrës dhe ndikimit institucional.
Suksesi i saj afatgjatë do të varet nga aftësia për ta shndërruar kohezionin komunitar në ndikim ekonomik të matshëm, përmes partneriteteve, angazhimit në politikëbërje dhe bashkëpunimit ndërmjet sektorëve.
Ajo që po lind në Michigan nuk është thjesht një shoqatë biznesi. Është një përpjekje për të formalizuar një ekosistem sipërmarrës të ndërtuar gjatë dekadave dhe për ta kthyer atë në një zë të unifikuar ekonomik për komunitetin shqiptaro-amerikan./Vaspas
