Shumica e njerëzve mund të vizualizojnë fytyrën e një personi të dashur ose vaktin më të mirë që kanë ngrënë ndonjëherë, por ka të tjerë të cilëve u zbrazet mendja kur përpiqen të bëjnë të njëjtën gjë.
Ky fenomen njihet si afantasia.
E thënë thjesht, afantazia është “paaftësia për të pasur një përvojë vizuale kur ne mendojmë për gjërat në mungesë të tyre“, thotë Dr. Adam Zeman, profesor nderi i neurologjisë në Universitetin e Exeter me kërkime të gjera mbi afantazinë.
Dhe njerëzit me afantazi zakonisht nuk janë në gjendje të imagjinojnë se si duken personazhet, ose të vizualizojnë cilësimet në të cilat ndodhen, ndërsa lexojnë libra, thotë Zeman për CNBC Make It. Ata gjithashtu mund të luftojnë për të kujtuar fytyrën e dikujt të dashur për ta që ka ndërruar jetë, shton ai.
Njerëzit që përjetojnë afantazi përbëjnë 3% deri në 4% të popullsisë së botës dhe Zeman ka takuar dhe ka folur me mbi 10,000 prej tyre.
Përdoreni këtë test për të përcaktuar nëse keni afantazi
Në vitin 1973, një psikolog i quajtur David Marks zhvilloi një pyetësor të gjallë imazhesh që i shtynte njerëzit të vizualizonin skenarë të ndryshëm dhe të vlerësonin aftësinë e tyre për të paraqitur imazhet në mendjen e tyre në një shkallë nga një deri në pesë.
Këta janë disa skenarë nga testi për të cilët mund të mendoni dhe më pas të vlerësoni sa gjallërisht shfaqen imazhet në mendjen tuaj:
Mundohuni të imagjinoni lindjen e diellit.
A mund ta imagjinoni diellin duke u ngritur mbi horizont në një qiell të mjegullt?
Po dielli që lind kur qielli është blu dhe i kthjellët?
A jeni në gjendje të shihni vizualisht retë dhe një stuhi me vetëtima?
Po një ylber që shtrihet nëpër qiell?
Vlerësoni vizualizimet e mësipërme duke përdorur shkallën e pyetësorit:
Asnjë imazh fare
E zbehtë dhe e paqartë/e sheshtë
Mesatarisht i qartë dhe i gjallë
I qartë dhe i gjallë
Përsosmërisht e qartë dhe e gjallë, pothuajse po aq e vërtetë sa ta shohësh atë
Si e marrin njerëzit afantazinë? A mund të kthehet mbrapsht?
Nëse nuk keni mundur të shihni ndonjë nga imazhet në mendjen tuaj, atëherë ka të ngjarë të keni afantazi. Dhe më shpesh sesa jo, afantazia është diçka me të cilën njerëzit lindin, sipas Zeman.
“Ne mendojmë se mund të jetë, në një farë mase, gjenetike sepse sigurisht duket se udhëton në familje,” shton ai. “Nëse keni afantazi, të afërmit tuaj të afërt kanë rreth 10 herë më shumë gjasa të kenë afantazi sesa ne do të prisnim rastësisht.”
Gjithashtu nuk duket se fenomeni mund të rikthehet, thotë Zeman, sepse njerëzit janë përpjekur dhe kanë qenë të pasuksesshëm. Megjithatë, të kesh afantazi nuk do të thotë që krijimtaria jote është e kufizuar.
Ju ende mund të jeni krijues dhe të keni një imagjinatë me afantazinë
Ndërsa shumica e njerëzve me afantazi anojnë më shumë drejt karrierave në fushën STEM që nuk kërkojnë shumë vizualizim, ka “përjashtime nga rregulli”, thotë Zeman.
Për shembull, Glen Keane, animatori që vizatoi Arielin nga “The Little Mermaid”, ka treguar hapur se ai ka afantazi dhe nuk mund ta vizualizojë princeshën e Disney në mendjen e tij, edhe pse ai e krijoi atë.
“Ai thotë se nuk ka asnjë lloj ideje vizuale se çfarë do të vizatojë përpara se ta vizatojë. Por, ai e di se çfarë dëshiron të vizatojë dhe i shkon”, thotë Zeman.
Ka edhe novelistë të jashtëzakonshëm që përjetojnë gjithashtu afantazinë, thotë Zeman. Megjithëse, ai ka zbuluar se shkrimtarët me afantazi që ai ka hasur, priren të përqendrohen më shumë në komplotin e tregimeve të tyre sesa në gjuhën jashtëzakonisht përshkruese.
Kur bëhet fjalë për krijuesit që nuk janë në gjendje të vizualizojnë në trurin e tyre, “Disa prej tyre thonë se afantazia e tyre u jep atyre një motivim shtesë,” thotë ai.
“Për shkak se ata nuk mund t’i shohin gjërat në sytë e tyre, kjo u jep atyre një motivim më të fortë për t’i përshkruar ato.”
Burimi: CNBC
