Qeveria shqiptare po finalizon një skemë të re mbështetëse për bizneset mikro, të vogla dhe të mesme, me synim rritjen e aksesit në financim dhe nxitjen e investimeve që rrisin produktivitetin e ekonomisë.
Nisma “Dyfisho sipërmarrjen tënde” bazohet në mekanizmin e garancisë sovrane, përmes së cilës shteti shqiptar merr përsipër një pjesë të rrezikut të kredive të dhëna nga bankat tregtare, duke lehtësuar kushtet e kreditimit për sipërmarrjet private.
Në thelb, programi synon të adresojë një nga sfidat kryesore të bizneseve shqiptare, vështirësinë për të siguruar financim, sidomos për sipërmarrjet e reja dhe ato në sektorë si bujqësia, ku mungesa e kolateralit dhe formalizimi i pjesshëm e bëjnë më të vështirë aksesin në kredi bankare.
Në një intervistë për ATSH-në, zëvendësministri i Financave, Endrit Yzeiraj shpjegoi se skema ndërtohet mbi eksperiencat e mëparshme të garancive sovrane dhe synon të krijojë një instrument më të gjerë dhe më efikas për nxitjen e kreditimit në ekonomi.
“”Dyfisho sipërmarrjen tënde” është një nismë që bazohet në eksperiencat e mëparshme të Ministrisë së Financave me garancitë sovrane. Shteti shqiptar garanton kreditë që kërkojnë sipërmarrësit në sektorin bankar, duke bërë që bankat t’i konsiderojnë ato më pak të rrezikshme dhe të jenë më të predispozuara për të dhënë kredi”, u shpreh Yzeiraj.
Ai sqaroi se në garancinë më të fundit, e cila lidhet me sektorin bujqësor, shteti mbulon deri në 70% të kredisë në rast mospagese, një nivel që sipas tij, është i qëllimshëm për të ruajtur ekuilibrin mes mbështetjes publike dhe rolit të bankave në vlerësimin e riskut.
“Nëse garancia do të ishte 100%, bankat nuk do të kishin më interes për të bërë filtrimin e projekteve. Ne duam që ky filtrim të mbetet detyrë e sektorit privat, ndërsa shteti të lehtësojë aksesin në financim”, theksoi ai.
Yzeiraj shtoi se qëllimi i skemës është jo vetëm rritja e kreditimit, por edhe ulja e normave të interesit, duke e bërë financimin më të përballueshëm për bizneset.
“Duke e pasur shtetin si garant, ulet perceptimi i rrezikut dhe bankat janë më të predispozuara të ofrojnë kredi me norma më të ulëta interesi. Në këtë mënyrë, përmirësohet edhe aksesimi i financës për sipërmarrjet”, tha ai.
Sipas tij, nevoja për një ndërhyrje të tillë vjen nga struktura aktuale e ekonomisë shqiptare, ku shumë biznese të vogla dhe të reja nuk arrijnë të plotësojnë kërkesat tradicionale të bankave për kolateral.
“Sistemi bankar historikisht është bazuar shumë në kolateral. Kjo krijon vështirësi për bizneset e reja, që shpesh nuk kanë pasuri të mjaftueshme për të garantuar kredinë. Për këtë arsye, ato mbeten më pak të financuara”, shpjegoi Yzeiraj.
Ai shtoi se problematika është e theksuar edhe në sektorin bujqësor, ku niveli i formalizimit, certifikimit dhe mekanizimit është ende në zhvillim, duke e bërë sektorin më të rrezikshëm në “sytë” e bankave.
“Niveli i ulët i formalizimit, mungesa e certifikimeve dhe digjitalizimi i kufizuar kanë bërë që bankat ta perceptojnë bujqësinë si një sektor me risk më të lartë”, tha ai.
Megjithatë, sipas zëvendësministrit, eksperiencat e deritanishme me garancitë sovrane kanë qenë pozitive. Ai bëri të ditur se vetëm në sektorin bujqësor janë disbursuar rreth 8 milionë euro kredi në këta 4-5 muaj.
“Kemi një eksperiencë relativisht pozitive. Një numër sipërmarrjesh të vogla dhe të mesme kanë përfituar kredi përmes kësaj skeme dhe kjo tregon se mekanizmi funksionon”, u shpreh ai.
Yzeiraj konfirmoi se skema aktuale do të jetë funksionale deri në fund të vitit, ndërsa më pas do të vlerësohet mundësia e zgjatjes së saj në varësi të rezultateve dhe nevojave të tregut.
Në lidhje me nismën e re “Dyfisho sipërmarrjen tënde”, ai tha se ajo është ende në fazë finalizimi teknik dhe po diskutohet në detaje me bankat tregtare.
“Ka ende disa elemente për t’u finalizuar. Kryeministri pritet ta prezantojë shumë shpejt këtë program, por aktualisht po diskutojmë detajet e fundit me sistemin bankar”, deklaroi Yzeiraj.
Ai bëri të ditur se fondi total i parashikuar për skemën është rreth 30 milionë euro, ndërsa efekti i saj në ekonomi pritet të jetë më i madh për shkak të mekanizmit të garancisë.
“Në varësi të nivelit të garancisë, që mund të jetë nga 50% deri në 70%, sasia totale e kredive që mund të mobilizohen në ekonomi mund të arrijë deri në 60 milionë euro”, tha ai.
Yzeiraj shtoi se një nga objektivat kryesorë është orientimi i kredive drejt investimeve që rrisin produktivitetin, si linjat e prodhimit, teknologjia dhe digjitalizimi.
“Kreditë nuk do të përdoren për shpenzime operative si paga apo lëndë të para. Po ashtu, blerja e pasurive të paluajtshme nuk do të jetë qëllim kryesor, përveç rasteve kur përbën një pjesë të vogël të një investimi prodhues”, theksoi ai.
Në lidhje me normat e interesit, Yzeiraj sqaroi se ato do të jenë fleksibël dhe të lidhura me nivelin e garancisë dhe strukturën e investimit.
“Aktualisht, për sektorin bujqësor norma është rreth 2%. Në varësi të garancisë, ajo mund të variojë nga 2,5% deri në 3,5%. Sa më e lartë garancia, aq më e ulët norma e interesit”, u shpreh ai.
Zv.ministri Yzeiraj vuri në dukje se nisma është pjesë e një strategjie më të gjerë për përgatitjen e ekonomisë shqiptare për tregun e Bashkimit Europian.
“Qëllimi është që bizneset shqiptare të bëjnë një hap cilësor dhe të rrisin konkurrueshmërinë e tyre. Investimet në produktivitet dhe teknologji janë thelbësore për këtë proces”, deklaroi Yzeiraj./ATSH
