Bashkimi Evropian po hedh një hap të ri për të forcuar industrinë e teknologjisë dhe për të mos u varur më kaq shumë nga prodhuesit e huaj të mikroçipave. Komisioni Evropian ka prezantuar një plan investimi prej 525 milionë eurosh, që synon të mbështesë startup-et dhe kompanitë e vogla evropiane që merren me projektimin e mikroçipave.
Nisma vjen në një kohë kur Evropa përballet me një konkurrencë të fortë nga Azia dhe Shtetet e Bashkuara, ndërsa kompanitë evropiane kanë një prani shumë të vogël në këtë sektor. Sipas të dhënave të Komisionit Evropian, firmat e kontinentit përfaqësojnë aktualisht më pak se 1% të të ardhurave globale nga projektimi i mikroçipave.
Platforma e re, e quajtur European Chip Design Platform, do t’u japë kompanive të reja akses në teknologji dhe mjete të specializuara për projektimin e çipave, pronësi intelektuale dhe kapacitete prodhimi. Gjithashtu, startup-et do të mund të përfitojnë nga grante që arrijnë deri në 16 milionë euro, në varësi të projekteve dhe kritereve të financimit.
Mbështetja do të jetë veçanërisht e rëndësishme për bizneset që janë në fazat e para të zhvillimit dhe që shpesh përballen me kosto shumë të larta për të kthyer një ide teknologjike në një produkt të gatshëm për tregun.
Projektimi i mikroçipave është një nga hallkat më të rëndësishme të industrisë së gjysmëpërçuesve, pasi në këtë fazë krijohen teknologjitë që më pas përdoren në kompjuterë, telefona inteligjentë, automjete dhe sistemet e inteligjencës artificiale. Për këtë arsye, Brukseli synon të mos përqendrohet vetëm te ndërtimi i fabrikave, por edhe te krijimi i kompanive evropiane që zhvillojnë vetë teknologjinë.
Zëvendëspresidentja ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, Henna Virkkunen, deklaroi se platforma do t’u japë startup-eve dhe ndërmarrjeve të vogla e të mesme mbështetjen e nevojshme për të kapërcyer pengesat financiare dhe teknologjike dhe për t’i kthyer idetë e tyre në produkte konkrete.
Sipas saj, Evropa po përpiqet të kalojë nga objektivat dhe premtimet te investimet konkrete, me synimin për të ndërtuar një industri më të fortë dhe më të pavarur nga tregjet e huaja.
Përpjekjet e Bashkimit Evropian për të fituar më shumë terren në këtë industri nuk janë të reja. Përmes Aktit Evropian për Çipat, BE-ja ka vendosur si objektiv që deri në vitin 2030 të arrijë 20% të prodhimit global të gjysmëpërçuesve, nga rreth 9% që zotëronte në vitin 2020. Megjithatë, një raport i Gjykatës Evropiane të Audituesve, i publikuar në vitin 2025, vlerësoi se ky objektiv është shumë i vështirë për t’u arritur.
Një nga arsyet kryesore është përqendrimi i prodhimit global në pak kompani dhe vende. Tajvani dhe Koreja e Jugut kanë një rol vendimtar në këtë industri, ndërsa kompania tajvaneze TSMC është prodhuesi më i madh në botë i mikroçipave për kompani të tjera.
Veçanërisht çipat më të avancuar, që përdoren në inteligjencën artificiale dhe telefonat inteligjentë të gjeneratës së fundit, prodhohen kryesisht në Azi. Kjo varësi është kthyer në një shqetësim strategjik jo vetëm për Evropën, por edhe për SHBA-në dhe Japoninë, të cilat po investojnë për të zhvilluar kapacitetet e tyre.
Me investimin e ri prej 525 milionë eurosh, Brukseli synon të ndërhyjë në një pikë kyçe të industrisë: projektimin e mikroçipave. Ideja është që Evropa të mos ketë vetëm fabrika ku prodhohen çipat, por edhe kompani të afta për t’i projektuar dhe zhvilluar ato.
Në këtë mënyrë, Bashkimi Evropian shpreson të krijojë më shumë vende pune në sektorin e teknologjisë, të nxisë inovacionin dhe të forcojë zinxhirët e furnizimit. Në një botë ku mikroçipat janë bërë thelbësorë për pothuajse çdo pajisje moderne, kontrolli më i madh mbi këtë industri shihet gjithnjë e më shumë si një çështje ekonomike dhe sigurie për të ardhmen e Evropës.
