Qytetarët që kanë në pronësi apartamente, shtëpi apo pasuri të tjera të paluajtshme kanë edhe më pak se dy muaj kohë për të përfituar nga skema e rivlerësimit me normën e reduktuar të tatimit prej 5%. Afati i fundit për të aplikuar është 31 dhjetori 2026, ndërsa interesi për këtë proces duket se ka qenë i konsiderueshëm. Sipas të dhënave të publikuara nga Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, gjatë periudhës mars-tetor qytetarët kanë kursyer rreth 177 milionë euro.
Kjo skemë u jep mundësi pronarëve të përditësojnë vlerën e pasurive të tyre, duke e afruar atë me çmimet aktuale të tregut dhe, mbi të gjitha, duke ulur barrën tatimore në rast se vendosin ta shesin pronën në të ardhmen.
Përfitimi kryesor qëndron te diferenca mes dy normave të tatimit. Përmes rivlerësimit, qytetarët paguajnë 5% mbi diferencën ndërmjet vlerës së re dhe asaj të mëparshme të regjistruar, ndërsa në rastin e shitjes së një prone pa rivlerësim, tatimi mbi fitimin nga kalimi i pronësisë është 15%, sipas rregullave përkatëse.
Kjo do të thotë se skema është veçanërisht e leverdishme për ata që e kanë blerë ose regjistruar pronën shumë vite më parë, kur çmimet ishin shumë më të ulëta se sot. Në këto raste, diferenca mes vlerës së vjetër dhe asaj aktuale mund të jetë e konsiderueshme, duke sjellë edhe një detyrim më të lartë tatimor nëse prona shitet.
Për të përfituar nga kjo mundësi, aplikimi kryhet online përmes portalit e-Albania, në shërbimin “Rivlerësimi i pasurisë”. Qytetari duhet të plotësojë formularin përkatës, të dërgojë kërkesën dhe më pas të kryejë pagesat e përcaktuara.
Vlerësimi mund të bëhet në dy mënyra. Pronarët mund t’i drejtohen Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, e cila përcakton vlerën e pronës duke u bazuar në çmimet e referencës për zonën ku ndodhet ajo. Alternativa tjetër është angazhimi i një eksperti të pavarur, të licencuar për vlerësimin e pasurive të paluajtshme, i cili përgatit një raport profesional për vlerën aktuale të pronës.
Përveç tatimit prej 5%, aplikantët duhet të paguajnë edhe tarifën e shërbimit të Kadastrës. Sipas tarifave të publikuara nga ASHK, për tatime rivlerësimi deri në 150 mijë lekë tarifa është 3,500 lekë. Kur tatimi është nga 150,001 deri në 300 mijë lekë, tarifa shkon në 7,000 lekë, ndërsa për shuma mbi 300 mijë lekë paguhen 10,000 lekë.
Një tjetër detaj që duhet pasur parasysh është se, nëse një qytetar ka disa prona dhe dëshiron t’i rivlerësojë të gjitha, duhet të bëjë aplikim të veçantë për secilën prej tyre. Afati i përfundimit të shërbimit është pesë ditë nga momenti i konfirmimit të pagesës, sipas informacionit të Kadastrës.
Për të kuptuar më mirë përfitimin ekonomik, mjafton një shembull konkret. Nëse një apartament figuron i regjistruar me vlerën 5 milionë lekë, por pronari dëshiron ta rivlerësojë në 10 milionë lekë, diferenca prej 5 milionë lekësh tatohet me 5%. Në këtë rast, detyrimi tatimor është 250 mijë lekë, pa përfshirë tarifën e shërbimit.
Nëse e njëjta pronë do të shitej për 10 milionë lekë pa u kryer më parë rivlerësimi, tatimi prej 15% mbi diferencën prej 5 milionë lekësh do të arrinte në 750 mijë lekë, duke supozuar se nuk zbatohen përjashtime apo rregulla të tjera të veçanta. Pra, përmes rivlerësimit, pronari do të kursente 500 mijë lekë.
Megjithatë, kjo skemë nuk duhet ngatërruar me një përjashtim të përhershëm nga tatimi. Nëse prona shitet më vonë për një vlerë më të lartë se ajo me të cilën është rivlerësuar, diferenca mund të tatohet sipas legjislacionit në fuqi.
Me afrimin e fundit të vitit, pronarët që mendojnë të përfitojnë nga kjo mundësi duhet të kenë parasysh afatin 31 dhjetor 2026 dhe të informohen për procedurat dhe kostot përpara se të bëjnë aplikimin.
