Bashkimi Europian po ndërmerr një hap të rëndësishëm drejt barazisë në tregun e punës përmes Direktivës për Transparencën e Pagave, e cila synon të reduktojë hendekun gjinor në paga dhe të rrisë transparencën në proceset e rekrutimit dhe shpërblimit. Deri më 7 qershor 2026, shtetet anëtare të BE-së duhej ta kishin transpozuar direktivën në legjislacionin e tyre kombëtar. Megjithatë, zbatimi mbetet i pabarabartë në vende të ndryshme të unionit.
Çfarë ndryshon për punëmarrësit?
Në shumë vende europiane, kandidatët aplikojnë për një vend pune pa pasur informacion mbi pagën që ofrohet, për të zbuluar vetëm pas disa intervistash se kompensimi nuk përputhet me pritshmëritë e tyre. Ndërkohë, diskutimi i pagave në ambientet e punës vazhdon të konsiderohet një temë tabu.
Sipas të dhënave të Eurostat, gratë në Bashkimin Europian fitojnë mesatarisht 11% më pak se burrat, ndërsa diferenca në pensione arrin në rreth 25%.
Direktiva e re synon të ndryshojë këtë realitet duke vendosur disa detyrime të reja për punëdhënësit:
- Punëdhënësit duhet të publikojnë pagën ose intervalin e pagës në njoftimet për vende pune, ose t’ua komunikojnë kandidatëve para intervistës së parë.
- Kandidatëve nuk mund t’u kërkohet të deklarojnë pagat e mëparshme.
- Punonjësit kanë të drejtë të kërkojnë informacion mbi nivelet mesatare të pagave dhe kriteret që përdoren për përcaktimin e tyre.
- Punonjësit që kanë qenë viktima të diskriminimit në paga kanë të drejtë të kërkojnë kompensim.
Detyrime të reja për kompanitë
Kompanitë me të paktën 150 punonjës do të duhet të raportojnë periodikisht mbi diferencat gjinore në paga. Në rast se identifikohet një hendek i pajustifikuar, punëdhënësit do të duhet të ndërmarrin masa korrigjuese. Direktiva gjithashtu parashikon që shtetet anëtare të vendosin sanksione efektive dhe gjoba për shkeljet e parimit të pagës së barabartë për punë të barabartë. Një ndryshim i rëndësishëm lidhet edhe me barrën e provës në rastet e diskriminimit: do të jetë punëdhënësi që duhet të provojë se nuk ka ushtruar diskriminim, dhe jo punonjësi që të dëshmojë të kundërtën.
Zbatimi ende i fragmentuar
Megjithëse afati për transpozimin e direktivës ka përfunduar, vetëm disa vende, si Italia, Malta, Sllovakia dhe Lituania, e kanë zbatuar plotësisht atë. Vende të tjera, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Danimarkën, ende janë në fazën e hartimit ose miratimit të legjislacionit përkatës. Direktiva konsiderohet një nga ndërhyrjet më të rëndësishme të Bashkimit Europian në fushën e marrëdhënieve të punës gjatë viteve të fundit, pasi synon të krijojë një treg pune më transparent, më të drejtë dhe më gjithëpërfshirës për të gjithë qytetarët europianë.
