Danimarka po përgatitet të ndërmarrë një hap të rëndësishëm për mbrojtjen e identitetit të njerëzve në epokën e Inteligjencës Artificiale. Qeveria pritet të prezantojë një projektligj që synon të ndalojë shpërndarjen pa pëlqimin e personit të imitimeve realiste të fytyrës dhe zërit, të krijuara ose të manipuluara përmes teknologjisë deepfake.
Nisma vjen në një kohë kur krijimi i videove, imazheve dhe regjistrimeve audio të rreme është bërë gjithnjë e më i lehtë. Me vetëm disa klikime, dikush mund të krijojë një video ku një person duket sikur thotë diçka që nuk e ka thënë kurrë, ose ta paraqesë atë në situata që nuk kanë ndodhur në të vërtetë. Kur këto materiale shpërndahen në internet, pasojat mund të jenë të rënda, nga dëmtimi i reputacionit dhe cenimi i privatësisë deri te poshtërimi publik dhe përhapja e dezinformimit.
Projektligji parashikon ndryshime në ligjin danez për të drejtën e autorit, me synimin për të mbrojtur jo vetëm qytetarët e zakonshëm, por edhe artistët dhe interpretuesit, identiteti dhe performancat e të cilëve mund të kopjohen në mënyrë digjitale pa autorizimin e tyre.
“Me Inteligjencën Artificiale, mund të krijosh video dhe imazhe të manipuluara me vetëm disa klikime dhe t’i shpërndash në rrjetet sociale”, deklaroi ministrja daneze e Kulturës, Zenia Stampe.
Sipas saj, një nga synimet kryesore të nismës është që platformat e mëdha teknologjike të detyrohen të reagojnë shpejt dhe të heqin përmbajtjet e manipuluara që cenojnë të drejtat e njerëzve. Qëllimi është të kufizohet sa më shumë koha gjatë së cilës një material i rremë mund të qarkullojë në internet dhe të shkaktojë dëme, përpara se të ndërhyhet për ta ndaluar atë.
Megjithatë, ligji nuk synon të kufizojë humorin, krijimtarinë apo lirinë e shprehjes. Përjashtime parashikohen për satirën, parodinë, karikaturën dhe kritikat politike e shoqërore. Këto forma shprehjeje do të vazhdojnë të lejohen, për sa kohë nuk përbëjnë dezinformim që krijon rreziqe serioze për të drejtat, jetën, pronën apo interesat thelbësore të të tjerëve.
Nisma mbështetet në një marrëveshje të gjerë politike të arritur në qershor të vitit 2025, gjatë qeverisë së mëparshme. Ministrja Stampe shpreson që ligji i ri të hyjë në fuqi në fillim të vitit 2027.
Përhapja e deepfake-ve është kthyer në një shqetësim në rritje në shumë vende evropiane, veçanërisht për shkak të përdorimit të tyre për mashtrime, manipulim të opinionit publik dhe krijimin e materialeve intime pa pëlqimin e personave të përfshirë.
Në Francë, legjislacioni parashikon masa kundër shpërndarjes pa pëlqim të imazheve dhe regjistrimeve audio të krijuara me Inteligjencë Artificiale, kur natyra artificiale e tyre nuk është e dukshme ose nuk është bërë e ditur. Masa të veçanta zbatohen edhe për deepfake-t seksualë të shpërndarë pa pëlqim, pavarësisht nëse janë identifikuar si përmbajtje të krijuara me AI.
Edhe në Angli dhe Uells janë forcuar masat kundër krijimit dhe shpërndarjes së imazheve intime të manipuluara pa pëlqimin e personit të paraqitur. Në varësi të rrethanave dhe veprës penale, shkelësit mund të përballen edhe me dënime me burg.
Në nivel të Bashkimit Evropian, shtetet anëtare duhet të marrin masa për kriminalizimin e disa formave të krijimit dhe shpërndarjes pa pëlqim të materialeve intime të manipuluara, në përputhje me afatet dhe kushtet e përcaktuara nga direktiva për luftën kundër dhunës ndaj grave. Danimarka nuk është e detyruar ta zbatojë këtë direktivë, për shkak të përjashtimit që gëzon në disa fusha të drejtësisë dhe punëve të brendshme të BE-së.
Në thelb, debati nuk lidhet vetëm me teknologjinë, por me një çështje që prek drejtpërdrejt jetën e përditshme: të drejtën e secilit për të kontrolluar mënyrën se si përdoren fytyra, zëri dhe identiteti i tij.
Ndërsa Inteligjenca Artificiale po krijon mundësi të reja për komunikimin dhe krijimtarinë, ajo po e bën gjithnjë e më të vështirë dallimin mes reales dhe të rremes. Sfida për ligjvënësit është të gjejnë një ekuilibër mes mbrojtjes së njerëzve nga abuzimi dhe garantimit të lirisë së shprehjes, pa e kthyer teknologjinë në një mjet për manipulim dhe dëmtim të të tjerëve.
