Në prag të Ditës Ndërkombëtare të Gruas 2026, OKB ngre shqetësimin për hendekun e thellë të drejtësisë në mbarë botën.
Edhe pse kemi hyrë në të tretin dhjetëvjeçar të shekullit XXI, askund në botë gratë dhe vajzat nuk gëzojnë barazi të plotë ligjore. Sipas të dhënave më të fundit të Kombeve të Bashkuara, globalisht, ato zotërojnë vetëm 64% të të drejtave ligjore që gëzojnë burrat. Ky realitet prek çdo fazë të jetës së tyre, nga siguria dhe arsimimi, tek puna, jeta familjare dhe mundësitë ekonomike.
Shifrat janë tronditëse:
- Në më shumë se gjysmën e vendeve të botës, ligjet për përdhunim nuk bazohen te mungesa e pëlqimit.
- Pothuajse tre nga katër vende ende lejojnë ligjërisht martesat e detyruara për vajzat e mitra.
- 44% e vendeve nuk garantojnë pagë të barabartë për punë me vlerë të barabartë.
Në shumë vende, gratë përballen me barriera ligjore për të zotëruar pronë, për të kërkuar divorc, për t’u dhënë nënshtetësinë fëmijëve të tyre, apo edhe për të punuar dhe lëvizur lirisht pa lejen e bashkëshortit.
Përparim, por jo i mjaftueshëm
Ka pasur përparim. Sot, 87% e vendeve kanë ligje kundër dhunës në familje dhe mbi 40 kombe kanë forcuar mbrojtjen kushtetuese për gratë dhe vajzat në dekadën e fundit. Megjithatë, vetëm ekzistenca e ligjeve nuk mjafton. Shpesh, mbijetuesit e dhunës përballen me stigma, frikë, pengesa financiare dhe mungesë besimi te institucionet që duhet t’i mbronin. Rrjedhimisht, drejtësia mbetet e paarritshme për shumë prej tyre.
Kërcënime të reja dhe pengesa të rrezikshme
Njëkohësisht, bota po dëshmojë tërheqje shqetësuese. Në disa vende, të drejtat e fituara me vështirësi po cenohen, ndërsa forma të reja dhune, si abuzimi dixhital, janë në rritje. Për 676 milionë gratë dhe vajzat që jetojnë brenda 50 km nga zonat aktive të konfliktit, sistemet e drejtësisë mungojnë plotësisht dhe autorët e krimeve mbeten të pandëshkuar. Përdhunimi vijon të përdoret si armë lufte, me raste të dhunës seksuale të raportuara që janë rritur me 87% në vetëm dy vjet.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, thekson: “Të drejtat e grave janë të drejta të njeriut. Dhe investimi tek gratë dhe vajzat është një nga mënyrat më të sigurta për ta bërë botën një vend më të mirë.”
Dita Ndërkombëtare e Gruas nuk është thjesht një moment reflektimi, por një thirrje për veprim. Kur gratë nuk janë të barabarta para ligjit, barazia në fakt nuk ekziston. Sigurimi i drejtësisë për të gjitha gratë dhe vajzat është thelbësor për ndërtimin e shoqërive më të drejta dhe më të forta kudo në botë.
Tani është koha për të vepruar, për të mbështetur organizatat që punojnë për t’i kthyer të drejtat ligjore në realitet të prekshëm për çdo grua dhe vajzë.
Burimi:United Nation
Creditphotos: UN Women
