Në botën që vrapon për t’u përshtatur me inteligjencën artificiale, vendi ynë po bën hapa që ngjallin vëmendje. Në raportin e fundit të Oxford Insights për gatishmërinë e shteteve për të përdorur AI në administratë, Shqipëria u rendit në vendin e 81-të .

Vlerësimi zbulon një Shqipëri të ndarë: nga njëra anë, ajo shkëlqen në adoptimin praktik të teknologjive në shërbime publike (68.95 pikë). Nga ana tjetër, pengohet në zhvillimin e kapaciteteve teknologjike dhe shkencore (28.55 pikë) dhe në hartimin e politikave konkrete (23 pikë). Me pak fjalë jemi më të mirë në të përdorur teknologjinë që ekziston, se sa në të krijuar atë të re.

Viti 2025 solli dy lajme kryesore që e vunë vendin në hartën ndërkombëtare:

1. Krijimi i ministres AI “Diella”: Ministrja e parë virtuale e vendit, me detyrë për tenderat publikë, qëllimisht për të luftuar korrupsionin.
2. Miratimi i Strategjisë së parë Kombëtare për IA (2025-2030): Një plan për të përdorur teknologjinë për të rritur ekonominë dhe përmirësuar shërbimet.

Këto janë pa dyshim shenja pozitive të një vullneti për të avancuar. Megjithatë, ekspertët vërejnë se vlera e tyre kryesore është ende simbolike. Shumë vende të rajonit, si Serbia (e renditur në vendin e 39-të global), janë tashmë larg përpara, duke kaluar faza dhe duke zbatuar projekte komplekse në shkallë të gjerë. Bota po diskuton rregullimin e AI-së së përgjithshme dhe ndikimin e saj në tregun e punës, ndërsa Shqipëria është ende në fazën e ndërtimit të themelit institucional.

Sfida kryesore përpara nuk është të kemi një strategji ose një avatar dixhital, por të kalojmë prej tyre në veprime. Kjo do të thotë investime reale në edukim teknologjik, nxitje e bizneseve private për të inovuar me AI, dhe zbatim i projekteve që ndryshojnë jetën e qytetarëve çdo ditë.