Për shumë europianë, blerja e një shtëpie po bëhet gjithnjë e më shumë një ëndërr e vështirë për t’u realizuar. Çmimet e apartamenteve janë rritur, pagat nuk kanë ndjekur të njëjtin ritëm dhe kreditë hipotekore kanë shtuar barrën financiare për familjet. Në këto kushte, qiraja nuk po shihet më thjesht si një zgjidhje e përkohshme, por po kthehet në një mënyrë jetese afatgjatë.
Një studim që analizon tregun e banesave në 39 vende të OECD-së tregon se vendet e Europës Perëndimore dhe Veriore kanë ndër përqindjet më të larta të popullsisë që jeton me qira.
Në krye të listës qëndron Zvicra, ku rreth 61.2% e popullsisë jeton në banesa me qira. Pas saj vjen Gjermania, ku 55.4% e njerëzve nuk janë pronarë të banesës ku jetojnë.
Një tjetër tregues interesant vjen nga Danimarka. Vendi renditet i pari në indeksin global të qiradhënies, me 67.2 pikë nga 100. Rreth 47.5% e popullsisë daneze jeton me qira, ndërsa 52.2% zotëron banesën ku jeton.
Në vendet nordike, ku standardi i jetesës është ndër më të lartët në Europë, kostoja e banimit mbetet një problem i rëndësishëm. Në Finlandë dhe Suedi, rreth 38% e popullsisë jeton me qira, ndërsa familjet përballen me qira të larta dhe, në disa raste, me mungesë hapësire në banesë.
Në Europën Jugore, situata është disi ndryshe. Portugalia ka një normë të lartë pronësie, me rreth 72.1% të banesave në pronësi. Por kjo nuk do të thotë se blerja e një shtëpie është bërë më e lehtë.
Përkundrazi, çmimet e banesave janë rritur shumë më shpejt se të ardhurat. Që nga viti 2015, çmimet e pronave në Portugali janë rritur me 48.8% më shumë se të ardhurat lokale. Për një familje me të ardhura mesatare, kjo do të thotë se një shtëpi mund të jetë formalisht e blershme, por praktikisht gjithnjë e më larg mundësive të saj.
Në Europën Qendrore dhe Lindore, panorama është pothuajse e kundërt. Rumania dhe Sllovakia kanë ndër normat më të larta të pronësisë në Europë, përkatësisht 92.8% dhe 93.5%.
Por edhe këtu shifrat fshehin një realitet më kompleks.
Të kesh një shtëpi në pronësi nuk do të thotë domosdoshmërisht të jetosh në kushte më të mira. Në disa vende të Europës Lindore, familjet jetojnë në banesa të vogla, me disa breza nën të njëjtën çati. Mbipopullimi i banesave mbetet një problem i rëndësishëm, ndërsa mirëmbajtja dhe kostot e tjera të jetesës mund të jenë një barrë për familjet.
Kjo tregon se për të kuptuar mirë cilësinë e jetesës nuk mjafton të shohim vetëm se sa njerëz janë pronarë. Duhet parë edhe sa hapësirë kanë, sa paguajnë për banimin dhe sa i përballojnë këto kosto me të ardhurat e tyre.
Fenomeni nuk është vetëm europian. Edhe në Shtetet e Bashkuara, Kanada, Australi dhe Zelandën e Re, qiramarrësit përbëjnë rreth 30–40% të popullsisë.
Çmimet e larta të banesave, normat e interesit, kreditë hipotekore dhe parapagimet e mëdha po e bëjnë blerjen e një shtëpie gjithnjë e më të vështirë, veçanërisht për të rinjtë.
Për shumë prej tyre, rruga që dikur ishte e zakonshme – punë, kursime, kredi dhe më pas një shtëpi – po bëhet gjithnjë e më e gjatë. Shumë të rinj shtyjnë blerjen e banesës, jetojnë më gjatë me prindërit ose zgjedhin të marrin me qira edhe kur kanë një punë të qëndrueshme.
Në këtë realitet, qiraja po humbet karakterin e një faze kalimtare. Ajo po bëhet për shumë familje një zgjedhje e detyruar dhe, në disa raste, një mënyrë jetese që mund të zgjasë për dekada.
