Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Durrës lançon në faqen e saj zyrtare projektin evropian, një nismë madhore për dekarbonizimin e transportit detar dhe logjistikës në Ballkanin Perëndimor.
Projekti Zero-C, i njohur zyrtarisht me emrin “Enhancing Knowledge and skills at Western Balkans HEIs in preparation for zero carbon maritime transport and logistics society”, është një nismë ndërkombëtare e financuar nga Bashkimi Evropian në kuadër të programit prestigjioz Erasmus+ CBHE, i cili fokusohet në ndërtimin e kapaciteteve në arsimin e lartë. Ky projekt synon të krijojë kushtet e nevojshme në Shqipëri dhe Mali të Zi për të pajisur industrinë e transportit detar dhe institucionet qeveritare me burime njerëzore kompetente dhe të orientuara nga industria, të cilat do të jenë të afta të përballojnë sfidat e mëdha të dekarbonizimit, efikasitetit energjetik dhe optimizimit të logjistikës, duke u përgjigjur kështu kërkesave strikte të politikave të Organizatës Detare Ndërkombëtare dhe të Bashkimit Evropian për uljen e emetimeve të gazeve serrë.
Objektivi kryesor i këtij projekti është të kontribuojë ndjeshëm në përmirësimin e aftësive praktike dhe teorike të studentëve universitarë dhe të profesionistëve në Ballkanin Perëndimor, duke i bërë ata më të përgatitur për sfidat që lidhen me dekarbonizimin e transportit detar, rritjen e efikasitetit energjetik dhe optimizimin e logjistikës portuale. Për të arritur këtë qëllim ambicioz, konsorciumi i projektit ka hartuar një qasje gjithëpërfshirëse që përfiton nga përvoja e gjerë dhe ekspertiza e secilit partner; në këtë kuadër, projekti mbështetet si nga partnerët akademikë me njohuri të thella të kuadrit rregullator ndërkombëtar, ashtu edhe nga dhomat e tregtisë dhe institucionet kombëtare të mbrojtjes së mjedisit detar dhe të sigurisë detare të vendeve të Ballkanit Perëndimor, të cilët janë të gjithë pjesëmarrës të plotë në këtë iniciativë. Partnerët nga vendet e Bashkimit Evropian do të luajnë një rol kryesor në përkthimin e njohurive teorike në rezultate praktike të të nxënit, të cilat më pas do t’u ofrohen profesionistëve të palëve të interesit lokal, duke përshpejtuar kështu ndërgjegjësimin për rëndësinë e dekarbonizimit, efikasitetit energjetik dhe optimizimit të logjistikës portuale në mesin e kompanive private të Ballkanit Perëndimor, si dhe duke mundësuar ngritjen e aftësive të fuqisë punëtore tashmë të punësuar.
Grupet e drejtpërdrejta të synuara nga ky projekt janë stafi akademik dhe studentët në institucionet e arsimit të lartë në Ballkanin Perëndimor, profesionistët nga kompanitë e transportit detar dhe të operacioneve portuale, si dhe institucionet kombëtare shqiptare dhe malazeze përgjegjëse për rregullimin dhe monitorimin e emetimeve nga sektori i transportit detar, pa përjashtuar këtu edhe publikun e gjerë që do të përfitojë nga një mjedis më i pastër dhe një industri më e qëndrueshme.
Elementet novatore të projektit Zero-C janë të shumta dhe përfshijnë përcaktimin e saktë të nevojave për aftësi në industrinë e transportit detar dhe të operacioneve portuale për temat e dekarbonizimit të anijeve, efikasitetit energjetik dhe optimizimit të logjistikës, si dhe përmirësimin e aftësive dhe njohurive specifike të stafit akademik në këto fusha përmes bashkëpunimit me institucionet e arsimit të lartë të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Një tjetër risi e rëndësishme është futja e metodologjive të reja të mësimdhënies, të lidhura ngushtë me arsimin e tipit të dyfishtë, të cilat do të zbatohen për stafin akademik të universiteteve shqiptare dhe malazeze, duke sjellë në të njëjtën kohë mjete specifike edukimi dhe trajnimi, siç janë simulatorët detarë, për të mbështetur zhvillimin e këtyre aftësive praktike. Gjithashtu, projekti parashikon përmirësimin e aftësive dhe njohurive të studentëve dhe profesionistëve në këto fusha kritike dhe kulminon me krijimin e një rrjeti rajonal të quajtur ADRION Zero-C, i cili do të funksionojë si një grup fokusi me palët kryesore të interesit që veprojnë në sektorin e transportit detar dhe logjistikës portuale në detet Adriatik dhe Jon, duke synuar arritjen e objektivit të zero-emetimeve të karbonit.
Konsorciumi i këtij projekti ambicioz përbëhet nga dhjetë institucione partnere me reputacion nga Shqipëria, Mali i Zi, Gjermania, Greqia dhe Italia, ku udhëheqjen e ka marrë Universiteti “Aleksandër Moisiu” i Durrësit, i cili bashkëpunon ngushtë me Universitetin e Teknologjisë së Hamburgut në Gjermani, Universitetin “Ismail Qemali” të Vlorës, Dhomën e Tregtisë dhe Industrisë Durrës, Drejtorinë e Përgjithshme Detare të Shqipërisë, Universitetin e Malit të Zi, Dhomën e Tregtisë së Malit të Zi, Agjencinë për Mbrojtjen e Mjedisit të Malit të Zi, institucionin ITS Logistica Puglia nga Italia dhe Universitetin Teknik Kombëtar të Athinës nga Greqia, të cilët së bashku sjellin një ekspertizë të jashtëzakonshme dhe të larmishme për suksesin e këtij projekti.
Gjatë zbatimit të tij, projekti ka organizuar tashmë një sërë aktivitetesh dhe trajnimesh të rëndësishme, duke filluar nga takimi i parë online në nëntor të vitit 2023 dhe takimi fillestar në janar të vitit 2024 në Durrës, ku u prezantuan partnerët dhe u vendosën qëllimet e përbashkëta për modernizimin e kurrikulës, e duke vazhduar me një trajnim intensiv për ndërtimin e kapaciteteve në dhjetor të vitit 2024 në Universitetin e Teknologjisë së Hamburgut, i cili u fokusua në përmirësimin e efikasitetit energjetik, dekarbonizimin në operacionet portuale, simulimet e logjistikës detare me software-in AnyLogic dhe strategjitë e avancuara për optimizimin e thirrjeve në port. Më pas, në mars të vitit 2025, u zhvillua një takim tjetër i rëndësishëm që përfshiu trajnime mbi teknologjitë e dixhitalizimit, Internetin e Gjërave dhe rritjen e efikasitetit energjetik, ndërsa në dhjetor të vitit 2025 u organizua Konventa Kombëtare “Zero-C në Sektorin Detar Shqiptar” pikërisht në Universitetin “Aleksandër Moisiu” të Durrësit, me pjesëmarrjen e Autoritetit Portual Durrës dhe përfaqësuesve kryesorë të biznesit detar.
Ky projekt ka një rëndësi të veçantë strategjike për Shqipërinë dhe Malin e Zi, pasi ai rrit ndjeshëm kapacitetet teknike dhe njerëzore në këto vende për të ofruar njohuri dhe aftësi bashkëkohore në fushën e transportit detar, duke përafruar arsimin e lartë me kërkesat gjithnjë në rritje të tregut të punës në një sektor që po transformohet thellësisht nga kërkesat për zero-emetime dhe qëndrueshmëri mjedisore. Për më tepër, ai krijon një kornizë të qëndrueshme bashkëpunimi midis institucioneve akademike, porteve, dhomave të tregtisë dhe agjencive qeveritare, duke integruar përmbajtjet e reja të trajnimit në kurrikulat e tre universiteteve pjesëmarrëse dhe duke siguruar kështu një qëndrueshmëri afatgjatë të rezultateve të tij. Siç theksoi me të drejtë profesori Osman Metalla, koordinatori i projektit, bashkëpunimi i ngushtë midis institucioneve partnere është jetik për të ndërtuar kapacitete konkrete në arsimin e lartë dhe për të forcuar lidhjen midis inovacionit teknologjik dhe qëndrueshmërisë në sektorin e transportit detar dhe logjistikës, duke e parë këtë si një mundësi unike për të përgatitur brezat e ardhshëm për tranzicionin e gjelbër. Me përfundimin e planifikuar në tetor të vitit 2026, projekti Zero-C pritet të lërë një trashëgimi të qëndrueshme në sistemin arsimor të rajonit, duke pajisur studentët dhe profesionistët me aftësitë e nevojshme për të udhëhequr tranzicionin drejt një industrie detare më të gjelbër, më efikase dhe më konkurruese, në harmoni të plotë me objektivat e Marrëveshjes së Gjelbër Evropiane.
