Industria globale e çokollatës mund të jetë në prag të një transformimi të madh, pasi për herë të parë janë prodhuar bare çokollate në laborator duke përdorur gjalpë kakaoje të kultivuar nga qeliza.
Risia vjen nga start-up-i izraelit Celleste Bio, në bashkëpunim me gjigantin ndërkombëtar të industrisë ushqimore Mondelez International, pronar i markave të njohura si Cadbury, Oreo dhe Toblerone. Kompania ka njoftuar se ka prodhuar 12 bare çokollate në ambientet e fabrikës së Cadbury në Birmingham, duke shënuar një hap të rëndësishëm në zhvillimin e teknologjive të reja ushqimore.
Qëllimi i kësaj teknologjie është të ofrojë një alternativë të qëndrueshme ndaj prodhimit tradicional të kakaos, i cili varet kryesisht nga plantacionet në Afrikën Perëndimore. Ky sektor është përballur vitet e fundit me sfida të mëdha për shkak të ndryshimeve klimatike, kushteve ekstreme të motit dhe mungesës së investimeve, faktorë që kanë ndikuar edhe në rritjen e ndjeshme të çmimeve të kakaos.
Drejtoresha ekzekutive e Celleste Bio, Michal Beressi Golomb, ka deklaruar për Financial Times se produkti nuk është një zëvendësues artificial, por “çokollatë e vërtetë e krijuar përmes një procesi të kontrolluar laboratorik”. Sipas saj, gjalpi i kakaos i prodhuar në këtë mënyrë ka të njëjtat karakteristika dhe sjellje në proceset industriale si ai i përftuar nga kokrrat tradicionale të kakaos.
Procesi i prodhimit nis me një mostër të vogël qelizash kakaoje, të cilat kultivohen në bioreaktorë të specializuar. Qelizat ushqehen me sheqerna dhe lëndë ushqyese derisa prodhojnë yndyrnat dhe aromat karakteristike të kakaos natyrale, pa qenë e nevojshme kultivimi i pemëve të kakaos.
Kompania synon të marrë miratimet rregullatore në Shtetet e Bashkuara dhe Izrael deri në fund të vitit 2027, ndërsa hyrja në tregun evropian pritet të kërkojë një proces më të gjatë autorizimi.
Interesi për teknologji të tilla është rritur ndjeshëm pas luhatjeve të forta në tregun e kakaos gjatë viteve 2024 dhe 2025. Çmimi i kakaos u rrit nga rreth 3 mijë dollarë për ton në mbi 12 mijë dollarë, duke ushtruar presion të madh mbi prodhuesit e çokollatës dhe duke nxitur kërkimin për burime alternative të lëndës së parë.
Në këtë kontekst, kompani të mëdha të industrisë si Mondelez International, Lindt & Sprüngli dhe Cargill po investojnë në teknologji inovative për të reduktuar varësinë nga prodhimi tradicional i kakaos dhe për të garantuar një zinxhir furnizimi më të qëndrueshëm në të ardhmen.
Nëse kjo teknologji arrin të komercializohet me sukses, ajo mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si prodhohet çokollata, duke kombinuar inovacionin me qëndrueshmërinë dhe duke ofruar një zgjidhje ndaj sfidave që po përballon industria globale e kakaos.
