Shpesh mendojmë se vetëbesimi vjen vetvetiu me kalimin e viteve. Sa më shumë punë të kemi bërë, sa më shumë përgjegjësi të kemi marrë dhe sa më shumë suksese të kemi arritur, aq më të sigurt duhet të ndihemi për veten. Por jeta profesionale tregon diçka tjetër.
Ka njerëz që kanë vite të tëra përvojë, kanë drejtuar ekipe, kanë marrë vendime të vështira, kanë kaluar kriza dhe kanë arritur rezultate të rëndësishme, por përsëri, në momente të caktuara, pyesin veten: “A jam vërtet aq i aftë sa mendojnë të tjerët?”
Kjo ndodh sepse përvoja nuk flet vetë. Ajo duhet të interpretohet.
Një studim i publikuar në Journal of Organizational Behavior, i mbështetur në intervista të thelluara me 22 drejtues organizatash, sjell një këndvështrim interesant mbi këtë hendek mes asaj që kemi arritur dhe mënyrës se si e shohim veten. Përvoja mund të na japë aftësi, por nuk do të thotë automatikisht se do të ndryshojë mënyrën se si e perceptojmë veten si profesionistë apo si liderë.
Mjafton të mendojmë për dy njerëz që përballen me të njëjtën sfidë. Të dy drejtojnë një ekip në një periudhë të vështirë dhe në fund arrijnë sukses. Njëri mund të thotë: “Ia dola. Mora vendimet e duhura dhe mësova se mund ta përballoj një situatë të tillë.” Tjetri mund të mendojë: “Kisha një ekip të mirë. Rrethanat ishin në favorin tim. Ndoshta ishte edhe pak fat.”
Përvoja është e njëjtë. Por historia që secili i tregon vetes është krejt ndryshe.
Dhe pikërisht këtu fillon vetëbesimi i vërtetë.
Shpesh, kur dikush nuk ka besim te vetja, përgjigjja që merr është: “Beso më shumë te vetja.” Është një këshillë e mirë, por jo gjithmonë e mjaftueshme. Një njeri që dyshon te vetja nuk ka nevojë vetëm të dëgjojë se është i aftë. Ka nevojë ta shohë vetë provën.
Ka nevojë të kthehet pas dhe të kuptojë: “E kam kaluar atë situatë. Kam marrë atë vendim. Kam bërë gabime dhe kam mësuar prej tyre. Kam përballuar presionin. Kam udhëhequr njerëz. Kam zgjidhur probleme që dikur më dukeshin të pamundura.”
Kur këto përvoja fillojnë të lidhen me njëra-tjetrën, ato nuk janë më thjesht kujtime nga puna. Shndërrohen në dëshmi për atë që jemi në gjendje të bëjmë.
Ndoshta kjo është edhe arsyeja pse disa njerëz ndihen si “mashtrues” edhe kur kanë arritur shumë. Ata i shohin rezultatet, por nuk i lidhin gjithmonë me aftësitë e tyre. E shohin suksesin, por ia atribuojnë ekipit, rrethanave, fatit ose faktit që “thjesht ndodhi”.
Me kalimin e kohës, megjithatë, përvoja mund të ndryshojë edhe mënyrën se si e përkufizojmë një lider.
Në fillim mund të mendojmë se një lider duhet të jetë gjithmonë i sigurt, të ketë përgjigjen për çdo pyetje, të marrë vendime pa hezitim dhe të mos tregojë kurrë pasiguri. Por puna dhe jeta na mësojnë se lidershipi nuk ka vetëm një formë.
Një lider mund të jetë i qetë. Mund të dëgjojë më shumë sesa flet. Mund të mos ketë përgjigjen e menjëhershme, por të dijë të bëjë pyetjen e duhur. Mund të udhëheqë përmes besimit që krijon te njerëzit, jo përmes zërit më të lartë në dhomë.
Sa më shumë përvojë fitojmë, aq më shumë kemi mundësi të kuptojmë se nuk kemi pse të kopjojmë modelin e dikujt tjetër për të qenë të mirë në atë që bëjmë.
Kjo është një mësim i rëndësishëm edhe për kompanitë. Trajnimet, promovimet, mentorimi dhe përgjegjësitë e reja janë të rëndësishme, por zhvillimi nuk përfundon kur mbaron një projekt apo kur dikush merr një pozicion të ri.
Pas një përvoje pune zakonisht pyesim: Çfarë shkoi mirë? Çfarë shkoi keq? Çfarë duhet të bëjmë ndryshe herën tjetër?
Ndoshta duhet të pyesim edhe diçka më personale: Çfarë më mësoi kjo për mua?
Çfarë bëra këtë herë që një vit më parë nuk besoja se mund ta bëja? Çfarë kam kuptuar për mënyrën se si punoj, vendos dhe udhëheq? Cilat janë gjërat që sot i përballoj me qetësi dhe që dikur më frikësonin?
Janë pyetje të thjeshta, por mund të ndryshojnë mënyrën se si e shohim veten.
Në fund të fundit, vetëbesimi nuk është gjithmonë pikënisja e suksesit. Shpesh është një nga rezultatet e tij.
Njeriu përballet me një sfidë. Gabon. Mëson. Provohet përsëri. Arrin diçka. Reflekton. Dhe pak nga pak fillon ta kuptojë se është më i aftë nga sa mendonte.
Prandaj, ndoshta nuk duhet të pyesim vetëm sa vite përvojë kemi apo sa suksese kemi pasur. Duhet të pyesim edhe çfarë na kanë mësuar ato përvoja për veten.
Sepse përvoja mund të të mësojë si ta bësh një punë. Por kur ndalesh dhe e kupton atë që ke kaluar, ajo mund të të tregojë edhe diçka më të rëndësishme: kush je, çfarë di të bësh dhe sa shumë je në gjendje të përballosh.
