Nga Erion Muça
Universitetet Shqiptare prej vitesh jane ne krize e cila sigurisht eshte krijuar si çdo krize nga nje pale në dem të tjetres per te perfituar. Si çdo krize edhe ajo e Universiteteve ka nje zgjidhje.
Zgjidhja vjen ose nga ata qe e krijuan duke provuar dhe deshmuar se kane ndryshuar e bindin boten qe gabuam ose nga të tjere qe i zevendesojne e qe nga misioni dhe vizioni shoqerohen nga mendesia per te sjelle sinergjikisht ndryshimin.
Ne kohen ku ne jetojme vlera dhe statusi i nje diplome ka rene pasi nga e shkuara gjerat e bera gabim rendojne shumë në peshën e perceptimit publik ku fatkeqesisht i njomi digjet me të thatin e ku shprehja e nje punetori zanatçinj qe merr miliona me zanatin eshte “çe dua shkollen” të ndergjegjeson mbi veshtiresine e gjendjes.
Ndonese ne nje gjume letargjik e ne pritje te Godose pra të studentit Universitetet presin vit pas viti edhe me pak studente.
A ka nje zgjidhje? A duhet Universitetet të kerkojne studente ne të gjithe boten per te mbijetuar? A duhet ne ti pergjigjemi me perulje e pa bere asgje axhendave globaliste qe e cilesojne Shqiperine parajsen e formimit, arsimit dhe studimit të të rinjve nga vendet e botes se trete? JO..
Une jam kunder çdo kthimi të Universiteteve në strehen e të rinjve nga vende të botës së trete qe e zgjedhin si ure kalimi drejt Europes apo me keq akoma se eshte banalisht mire e lire.
Une jam kunder mbushjes së Universiteteve me studente vetem se duhet qe keshtu Universitetet të funksionojne duke i patur dhe pare thjesht si numer. Une jam kunder çdo sinjali a mesazhi qe vjen dhe iken mbi dobine ekonomike apo leverdine qe kane pasi Universiteti eshte tempull dhe jo tabele qitjeje apo laborator per eksperimente ekzorciste.
Une jam pro që Universitetet të kenë programet e tyre ne gjuhe të huaja per tu ofruar nje mundesi të rinjve Europiane me interesa profesionale dhe qellime të qarta per te punuar dhe kontribuar ne Shqiperi apo kudo ne Europe atje ku Shqiperia pret shpejt të jete pjese e saj.
Une jam kunder PR-it populist qe marrjen e te rinjve studente Bangladeshas, Indianë, Aziatike, Ganeze, Guinejane, Afrikane etj e shohim si nje mundesi e shkelqyer nderkombetarizimi apo burim e mundesi të shkelqyer multikulturaliteti, gjitheperfshirje dhe emancipimi pasi nuk lidhet medoemos kjo gje me studimet e larta universitare.
Analogjia qe meqe tregu vendas i punës po afron punonjes nga keto vende o burra vrap të marrim dhe studente eshte totalisht e gabuar pasi nuk eshte e njejta gje…nga bota e trete ne duhet të marrim punetore të thjeshte por profesionistet i krijojme dhe duhet ti kemi vete..
E verteta eshte qe Universitetet në Shqiperi duhet të lidhen dhe prodhojne profesioniste të gatshem per nevojat e tregut të punës dhe kjo lidhje sa me e thelle dhe e forte të jete lindur nga nevoja per punonjes aq dhe me shumë rezultate do të prodhoje…
E verteta eshte se pikerisht ne kuader të kesaj lidhje të ngushte mes Universitetit dhe Tregut te Punës ne Shqiperi, ky i fundit dhe sipermarrjet duhet të modernizohen, standartizohen dhe zhvillohen deri ne ate pike sa të rritin hapesirat dhe mundësitë e punësimit të profesionisteve me arsim të larte.
Sipermarrjet duhet të forcojne kriteret dhe të shtojne vendet e punës ku permes specilizimit të kërkuar të vendoset kriter i detyrueshem punësimi perfundimi i Arsimit të Larte.
Sipermarrjet dhe Bizneset duhet të krijojne struktura të mirefillta të brendshme organizative duke perckatuar nje ekuiliber të pranueshem te pozicioneve qe kerkojne arsimin e larte ne raport me ate të mesem.
Sipermarrjet duhet të ndertojne skema dhe programe promovimi të brendshem dhe rritje ne detyre e cila per nje punonjes duhet të shoqerohet dhe me zhvillimin arsimor qe duhet të kete( Master, PhD, Master Ekzekutiv etj) pertej atij profesional apo edukimit pergjate të gjithe jetes.
E verteta eshte qe Universitetet në gjithe keto vite nuk kane ruajtur standartet dhe kriteret e duhura ne angazhimin dhe punësimin e stafit akademik sidomos nga pervoja dhe rezultatet qe ata duhet të kene, të deshmuara dhe provuara ne anen e eksperiencës ne profesion dhe njohjes se thelluar të terrenit ne te, qe të ndihmojne dhe pajisin me pas studentet mbi detyrat dhe pergjegjesite konkrete të punës..shkurt ti japin eksperiencen e duhur të punës nga auditori i Universitetit dhe studenti të jete gati te punoje.
E verteta eshte qe mekanizmat e cilesise akademike ne Universitete jane zbehur pasi me apo pa vetëdije Universiteti ne funksion ka parapelqyer masivizimin dhe jo të mbetet synim i elites. Shumë u dynden dhe tregu u mbingop shpejt me të diplomuar të cilet ne jo pak raste kishin diplome por jo profesion.
E verteta eshte qe tregu i punës eshte zhgenjyer nga cilesia dhe aftesia e profesionisteve me të cilet eshte perballur dhe fajin ja ka vene Universiteteve por me nje detaj bere gabim.
Vleresimi i profesionistit shpesh eshte bere nga i pashkolli. Perfundimet dhe konkluzionet sesa vlere ka nje i diplomuar jane bere nga sipermarres apo individe me 4 apo 8 klase shkolle.. thene shkurt si shprehja e Albert Anjshtajnit: “Nese do ta gjykosh peshkun nga aftesia qe ka per tu ngjitur ne nje peme ai do mendoje gjithe jeten qe eshte budalla”.
A nuk del perfundimi keshtu qe perceptimi publik mbi Universitetin dhe vleren e tij të jete i shtremberuar ne shumë raste nga diferenca ne arsim dhe formim e vleresuesit i cili ose i ka perkitur biznesit, ose zanatit ose ka qenë punetor i thjeshte ose ka patur diference të larte ne arsim dhe profesionalizem me profesionistin qe ka vleresuar dhe xhelozia profesionale ka ndikuar ne paanshmeri.?!
A mos valle profesionisti ne historine e mundesive per pune qe ka patur të mos kete bere punen e mirefillte të profesionit pasi hapesirat kane qenë të kufizuara por eshte pershtatur me perulje duke u neperkembur permes puneve qe i kane dale dhe rrjedhimisht të jete vleresuar per aftesite e tij personale kryesisht të mesuara rruges nga nevoja dhe halli dhe jo per formimin e tij profesional?
Ne fakt studimet tregojne se sot 79% e të rinjve bejne pune te ndryshme dhe të peraferta shumica nen nivelin e arsimit të realizuar duke perforcuar ne fakt qe shumë profesioniste kane bere pune te tjera te cilat nuk kane arritur ti pervetesojne dhe bejne mire dhe punen e profesionit ose nuk e kane ushtruar ose gjithnje ne të kane qenë fillestare..
Pavaresisht ketyre kendveshtrimeve dhe analizave logjike perfundimi eshte i thjeshte ne duhet ti ngreme ne vleren qe duhet të kene Universitetet të cilat kane per detyre ne fakt të ngrene vetveten ne standartin dhe rritjen e besueshmerise per vleren qe kane ne popullate.
Ne kushtet ku jemi profesionistet apo gjeneralet e kolonelet per nevojat e tregut tone duhet ti formojme vete ushtaret dhe oficeret mund ti marrim dhe nga vende të botës se trete pasi ne fund të fundit per pune i kemi marre.
Nisur nga sa me lart si perfundim kerkimi dhe gjetja e studenteve fillon nga forcimi i rolit të Universiteteve në Shqiperi per të thithur sa me shumë të rinj vendas permes kthimit të besimit, vazhdon me rritjen e hapesirave dhe mundesive per pune te profesionisteve me tregun vendas të punës. Percaktimin e pozicioneve gjysem drejtuese dhe drejtuese të dedikuar vetem per vendasit si dhe vendosjen e kushtit të Arsimit Pasuniversitar per promovimin e brendshem dhe rritjen ne detyre per kedo.
Percaktimin me detyrim të Arsimit të Larte per shumë pozicione e profile pune qe kerkojne nga nje minimum specializimi dhe deri ne aftësi dhe njohuri të thelluara profesionale.
Nese realizohen keto kushte atehere interesi i te rinjve vendas do të rritej per te vazhduar Universitetin dhe Universitetet do të kene nr e duhur të funksionojne pa qenë nevoja të mbledhin nr nga vendet e botes se trete por rritur perqindjen e të rinjve qe ndjekin Universitet dhe rritjen e standarteve dhe konkuruesherise per te afruar studente Europian.
