Borxhi publik global u rrit në një rekord prej 92 trilionë dollarësh në vitin 2022 pasi qeveritë morën hua për të luftuar krizat, siç është pandemia COVID-19, me barrën që po ndihej ashpër nga vendet në zhvillim, thuhet në një raport të Kombeve të Bashkuara.
Borxhi i brendshëm dhe i jashtëm në mbarë botën është rritur më shumë se pesë herë në dy dekadat e fundit, duke tejkaluar normën e rritjes ekonomike, me produktin e brendshëm bruto i trefishuar që nga viti 2002, sipas raportit të së mërkurës, të publikuar në prag të mbledhjes së G20.
“Tregjet mund të duken se nuk po vuajnë ende. Por njerëzit po vuajnë,” u tha gazetarëve Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Antonio Guterres.
“Disa nga vendet më të varfra në botë po detyrohen të zgjedhin midis shërbimit të borxhit ose shërbimit të popullit të tyre. Vendet në zhvillim i detyrohen pothuajse 30% të borxhit publik global, prej të cilit 70% përfaqësohet nga Kina, India dhe Brazili. Pesëdhjetë e nëntë vende në zhvillim përballen me një raport borxhi ndaj PBB-së mbi 60 % një prag që tregon nivele të larta borxhi. Borxhi është shndërruar në një barrë të konsiderueshme për vendet në zhvillim për shkak të aksesit të kufizuar në financim, rritjes së kostove të huamarrjes, zhvlerësimit të monedhës dhe rritjes së ngadaltë,” shtoi raporti i OKB-së.
Për më tepër, arkitektura financiare ndërkombëtare e bëri aksesin në financim për vendet në zhvillim si të pamjaftueshme dhe të shtrenjta, sipas OKB, duke treguar se pagesat neto të borxhit të interesit tejkalojnë 10% të të ardhurave për 50 ekonomi në zhvillim në mbarë botën“Në Afrikë, shuma e shpenzuar për pagesat e interesit është më e lartë se shpenzimet për arsimin apo shëndetin”, zbuloi raporti me 3.3 miliardë njerëz që jetojnë në vende që shpenzojnë më shumë për pagesat e interesit të borxhit sesa për shëndetësinë apo arsimin.
Kreditorët privatë, si zotëruesit e obligacioneve dhe bankat, përfaqësojnë 62% të totalit të borxhit të jashtëm publik të vendeve në zhvillim.
Në Afrikë, kjo pjesëmarrje e kreditorëve u rrit nga 30% në 2010 në 44% në 2021, ndërsa Amerika Latine ka raportin më të lartë të kreditorëve privatë që mbajnë borxhin e jashtëm të qeverisë për çdo rajon në 74%.
Kombet e Bashkuara thanë se huadhënësit shumëpalësh duhet të zgjerojnë financimin e tyre, me masa të tilla si një pezullim i përkohshëm i shtesave të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) komisione që u ngarkohen huamarrësve duke përdorur gjerësisht linjat e tij të kreditit dhe rritjen e aksesit të financimit për vendet në vështirësi borxhi.
Korniza e trajtimit të borxhit u miratua nga Grupi i 20 ekonomive kryesore dhe kreditorëve zyrtarë në tetor 2020, dhe synon të përfshijë anëtarë të klubit të Parisit, si Kina në lehtësimin e borxhit.
Përkthyer dhe përshtatur nga Reuters për Probizz.al
