Debatet rreth rolit të grave në vendin e punës vazhdojnë të ndezin reagime të forta. Një titull podcast-i në nëntor 2025, “A e shkatërruan gratë vendin e punës?”, krijoi polemika të mëdha, aq sa The New York Times e ndryshoi formulimin në “feminizmi liberal”. Por ndryshimi i fjalëve nuk e zgjidhi thelbin e çështjes: ende ekziston një ndjesi shqetësimi për rritjen e pranisë së grave në profesione që historikisht kanë qenë të dominuara nga burrat.
Vetë gratë janë shumë të vetëdijshme për këtë realitet. Një trend viral në TikTok dhe Instagram e reflektoi këtë në mënyrë ironike, ku gra përdornin frazën “grua në një fushë të dominuar nga burrat” për të përshkruar sjellje tipike që zakonisht u atribuohen burrave. Humori funksionoi sepse ishte i kuptueshëm pa shpjegime, por edhe sepse shërbente si një mënyrë për të shprehur frustrimin ndaj përjashtimit të vazhdueshëm nga disa prej fushave më të fuqishme dhe më të paguara.
Megjithatë, ajo që ndodh realisht kur më shumë gra hyjnë në këto fusha kërkon një analizë më të thellë sesa debatet publike apo trendet në rrjete sociale. Pikërisht për këtë arsye, studiues në fushën e ekonomisë kanë kërkuar të kuptojnë efektet konkrete.
Një studim i zhvilluar në Universitetin e São Paulos ofron një perspektivë interesante. Studentët ndahen në grupe sipas rregullave administrative, jo sipas zgjedhjeve personale, çka bën që përbërja gjinore e klasave të jetë pothuajse rastësore. Kjo u dha studiuesve mundësinë të analizojnë ndikimin e përzierjeve të ndryshme gjinore në rezultatet e studentëve, duke i ndjekur ata deri në pesë vite pas diplomimit.
Rezultatet ishin të qarta. Në grupet ku kishte më shumë gra, studentet femra kishin rreth 9 pikë përqindje më shumë gjasa të ishin të punësuara në tregun formal të punës dy dhe pesë vite pas diplomimit. Për çdo rritje prej 10% të përqindjes së grave në klasë, kjo mundësi rritej me 11 deri në 14%. Po ashtu, ato fitonin më shumë eksperiencë pune, rreth gjashtë muaj shtesë gjatë pesë viteve të para të karrierës.
Një ndikim po aq i fortë vinte edhe nga prania e profesoreve gra. Një rritje prej 10% në numrin e pedagogeve lidhej me një rritje prej 6% në pjesëmarrjen e grave në tregun e punës pesë vite pas diplomimit, si dhe me të ardhura më të larta në nivelet më të avancuara. Ky efekt ishte edhe më i dukshëm në ambientet ku burrat ishin shumicë. Pra, edhe prania e disa grave në një mjedis të dominuar nga burrat mund të ketë ndikim të madh për gratë që vijnë më pas.
Një pjesë e këtij efekti lidhet me angazhimin më të hershëm në tregun e punës. Studentet në mjedise më pak të dominuara nga burrat kishin më shumë gjasa të siguronin praktika dhe punë gjatë studimeve. Këto avantazhe të hershme ndikojnë në mënyrë të qëndrueshme në karrierë, duke krijuar një efekt zinxhir që forcohet me kalimin e kohës.
Kjo tregon se prania e grave të tjera nuk është vetëm mbështetje sociale, por edhe një faktor që rrit ambicien profesionale. Gratë që kishin më shumë bashkëmoshatare femra kishin më shumë gjasa të përfundonin në profesione më të paguara dhe të dominuara nga burrat. Kjo është e rëndësishme, sepse hendeku gjinor në paga shpesh nuk lidhet vetëm me pagën për të njëjtën punë, por me faktin se kush përfundon në cilat profesione.
Po ashtu, profesoret gra shërbejnë si modele frymëzimi. Ato tregojnë në mënyrë konkrete se gratë kanë vend në ato fusha. Ky efekt është veçanërisht i fortë në profesione shumë konkurruese, si konsulenca.
Por çfarë ndodh me burrat? A humbasin ata nga rritja e përfaqësimit të grave? Studimi tregon se jo. Rezultatet e tyre në tregun e punës mbeten pothuajse të pandikuara. Madje, në disa raste, burrat performojnë më mirë kur janë në mjedise me më shumë gra, jo për shkak të favorizimit, por për shkak të ndryshimeve në pritshmëri, informacion dhe mundësi.
Ky është një përfundim i rëndësishëm. Ai sfidon idenë se vendi i punës është një lojë me shumë zero, ku fitimi i një grupi do të thotë humbje për një tjetër. Në fakt, rritja e përfaqësimit të grave sjell përfitime të përgjithshme, që reflektohen në punësim, eksperiencë dhe të ardhura.
Diskutimet për gjininë dhe punën shpesh kthehen në përplasje kulturore, të nxitura nga frika apo ideologjia. Por kërkimi shkencor ofron një bazë më të qartë për të kuptuar realitetin. Kur ndryshon përbërjen gjinore të një klase dhe ndjek rrugëtimin e studentëve në tregun e punës, rezultati është i qartë: gratë përfitojnë nga prania e grave të tjera, dhe burrat nuk dëmtohen./Businessmag
