Një sondazh zbulon një prirje shqetësuese te brezi më i ri i investitorëve: më shumë se gjysma kanë përdorur para që fillimisht i kishin planifikuar për investime për të vendosur baste sportive. Ekspertët paralajmërojnë se argëtimi po fillon të trajtohet si një strategji investimi.
Basti sportiv po bëhet gjithnjë e më i pranishëm në jetën financiare të të rinjve në SHBA. Një sondazh i Betterment me 1,000 investitorë tregon se 52% e investitorëve të Gjeneratës Z kanë zhvendosur para që ishin destinuar për investime drejt basteve sportive.
Të dhënat vijnë në një kohë kur bastet sportive online janë bërë gjerësisht të aksesueshme në SHBA, pas vendimit të Gjykatës së Lartë në vitin 2018 për të hequr ndalimin federal mbi këtë aktivitet.
Sipas një sondazhi të Siena Research Institute, 27% e amerikanëve dhe më shumë se gjysma e burrave të moshës 18–49 vjeç deklarojnë se kanë aktualisht një llogari aktive në platformat online të basteve sportive.
Kur basti fillon të konkurrojë me investimin
Shqetësimi kryesor i ekspertëve nuk lidhet me faktin që të rinjtë vendosin herë pas here një bast, por me momentin kur paratë e destinuara për ndërtimin e pasurisë afatgjatë përdoren për lojëra fati.
“Problemi është kur bixhozi fillon të konkurrojë me paratë që ishin destinuar për ndërtimin e pasurisë afatgjatë dhe kur argëtimi fillon të paraqitet si strategji investimi”, thotë Andrew Lendnal, drejtues i mirëqenies financiare në kompaninë e menaxhimit të pasurisë Wealthspire.
Paralelisht, rreth një e katërta e investitorëve të Gen Z besojnë se bastet sportive duhet të konsiderohen pjesë e strategjisë së tyre financiare afatgjatë, sipas sondazhit të Betterment.
Steven Wang, themelues 24-vjeçar i aplikacionit të investimeve Dub, thotë se shumë të rinj besojnë se njohuritë e tyre për sportin u japin një avantazh ndaj të tjerëve.
Problemi është se kjo bindje shpesh nuk përputhet me probabilitetet reale.
Matematikisht, avantazhi është te shtëpia
Platformat e basteve sportive ndërtojnë në koeficientët e tyre një marzh fitimi, i njohur si “vig”. Kjo do të thotë se edhe në një bast që duket si një mundësi 50 me 50, lojtari mund të duhet të rrezikojë 110 dollarë për të fituar 100 dollarë.
Nëse një person fiton vetëm gjysmën e basteve, ky raport e çon atë drejt humbjes në afat të gjatë.
Në të kundërt, tregu amerikan i aksioneve ka pasur historikisht një kthim mesatar vjetor të ponderuar rreth 10% gjatë shekullit të fundit, sipas kërkimeve të cituara nga CNBC.
Me një kthim të tillë, një investim prej 10,000 dollarësh mund të rritet në më shumë se 452,000 dollarë në 40 vjet, falë interesit të përbërë.
Bastet sportive mund të sjellin një fitim të menjëhershëm prej 100% ose më shumë nëse parashikimi rezulton i saktë. Por në perspektivë afatgjatë, pritshmëria matematikore është dukshëm më e dobët dhe, në shumicën e rasteve, negative.
Rreziku shkon përtej humbjes së investimeve
Edhe kur paratë e basteve nuk merren drejtpërdrejt nga portofoli i investimeve, bixhozi mund të krijojë probleme financiare.
Sipas të dhënave të Rezervës Federale të Nju Jorkut, zgjerimi i basteve sportive të ligjshme është shoqëruar me rritje të vonesave në pagesat e detyrimeve dhe falimentimeve.
Një sondazh i vitit 2025 nga U.S. News & World Report tregoi se 25% e personave që vendosin baste sportive kanë humbur të paktën një pagesë fature për shkak të basteve, ndërsa 30% deklaruan se kishin marrë borxh për shkak të tyre.
Përdorimi i parave që duhet të shkonin drejt investimeve afatgjata mund ta përkeqësojë më tej këtë situatë.
Gen Z nuk ka mungesë informacioni, por problemi është cilësia
Ekspertët vënë në dukje një tjetër paradoks. Gen Z ka akses në më shumë informacion financiar se çdo brez i mëparshëm, veçanërisht përmes rrjeteve sociale.
Por në të njëjtën platformë një i ri mund të shohë këshilla nga një profesionist financiar për të investuar herët, për të diversifikuar portofolin dhe për të përfituar nga interesi i përbërë, dhe menjëherë më pas një video ose reklamë që premton se 100 dollarë mund të kthehen në 1,000 dollarë brenda një ndeshjeje futbolli.
Sipas Andrew Lendnal, të rinjtë nuk kanë domosdoshmërisht problem me aksesin në informacion, por me cilësinë, besueshmërinë dhe mënyrën se si marrin vendime financiare.
Eksperti i neuroshkencës dhe psikologjisë Michael Platt e lidh këtë edhe me një “iluzion kontrolli”. Një tifoz mund të besojë se njohuritë e tij për një skuadër apo sport i japin një avantazh më të madh sesa do të kishte nëse do të analizonte tregjet financiare.
Investim apo argëtim? Dallimi është thelbësor
Ekspertët nuk thonë se çdo bast sportiv është domosdoshmërisht problematik. Për disa persona ai mund të jetë thjesht një formë argëtimi.
Por kufiri bëhet problematik kur bastet trajtohen si një mënyrë për të ndërtuar pasuri.
Këshilla kryesore financiare është që paratë e vendosura në baste të konsiderohen para që personi mund t’i humbasë plotësisht. Nëse një i ri nuk ka ende një fond emergjence, nuk po kursen për pension ose ka borxhe me interesa të larta, ekspertët rekomandojnë që këto prioritete të vijnë përpara basteve.
Pyetja më e rëndësishme, sipas Lendnal, është e thjeshtë: “A mund ta përballoj këtë? Çfarë po sakrifikoj për ta bërë këtë bast?”
Për Gen Z, përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje mund të përcaktojë nëse basti mbetet argëtim apo fillon të zëvendësojë investimin./CNBC
