Me ardhjen e verës dhe ekspozimin më të madh në diell, specialistët e shëndetit paralajmërojnë për rreziqet që sjellin rrezet ultravjollcë (UV) në shëndetin e njeriut. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, rreth 80% e dëmit të lëkurës ndodh gjatë jetës për shkak të ekspozimit të tepërt në diell, sidomos pa mbrojtje adekuate.
Sëmundjet më të zakonshme nga ekspozimi në diell
1. Djegiet nga dielli (Sunburn):
Një nga reagimet më të menjëhershme, që shkakton skuqje, dhembje dhe ndonjëherë flluska. Djegiet e përsëritura rrisin rrezikun për kancer të lëkurës.
2. Kanceri i lëkurës (përfshirë melanomën):
Rrezet UV dëmtojnë ADN-në e qelizave të lëkurës, duke rritur ndjeshëm rrezikun për karcinomë bazale, karcinomë skuamoze, dhe më e rënda, melanoma malinje.
3. Plakja e parakohshme e lëkurës:
Ekspozimi afatgjatë ndaj diellit dëmton kolagjenin, çon në rrudha, lëkurë të varur dhe njolla pigmentare (“njolla moshe”).
4. Dëmtimi i syve:
Rrezet UV mund të shkaktojnë katarakt, degjenerim makular, apo inflamacion të kornesë (keratiti).
5. Goditja nga dielli dhe nxehtësia:
Temperaturat ekstreme dhe ekspozimi i zgjatur në diell mund të çojnë në dehidratim, të fikët apo goditje nga nxehtësia, që është emergjencë mjekësore.
Si t’i parandalojmë këto rreziqe? Këshilla praktike nga ekspertët
1. Përdorni rregullisht krem mbrojtës nga dielli (SPF 30+):
Aplikojeni çdo 2 orë, edhe në ditët me re. Zgjidhni krem që mbron nga UVA dhe UVB.
2. Vishuni me rroba të lehta dhe mbuluese:
Përdorni kapele me strehë të gjerë dhe syze dielli me filtër UV.
3. Shmangni diellin në orët 11:00 – 16:00:
Qëndroni në hije kur është e mundur dhe shmangni qëndrimin e gjatë në diell në oraret me rrezatim më të fortë.
4. Pini shumë ujë:
Parandaloni dehidratimin, sidomos nëse qëndroni gjatë në ambient të nxehtë.
5. Mbroni fëmijët veçanërisht:
Lëkura e tyre është më e ndjeshme dhe mund të dëmtohet më shpejt.
Apel nga mjekët: Dielli është i nevojshëm, por me masë dhe kujdes!
Pak rrezatim ndihmon trupin të prodhojë vitaminë D, por ekspozimi i pakontrolluar shkakton dëme serioze. Kontrolloni rregullisht lëkurën për ndryshime ose njolla të dyshimta dhe konsultohuni me një dermatolog nëse vini re ndonjë shenjë të pazakontë.
