Një vendim i ri i qeverisë synon t’u japë zgjidhje qytetarëve që prej vitesh kanë në posedim banesa, ndërtesa apo troje, por nuk kanë një dokument të rregullt pronësie për tokën ku ato ndodhen.
Rregullat e reja parashikojnë trajtimin edhe të rasteve më komplekse, përfshirë ato kur pronari i tokës nuk është i identifikuar, kur dokumentet e pronësisë kanë mangësi apo kur problematika nuk mund të zgjidhet përmes procedurave të tjera ligjore.
Në rastet kur gjatë verifikimit në terren nuk identifikohet subjekti që posedon pronën, Agjencia Shtetërore e Kadastrës (ASHK) do ta bëjë informacionin publik për 30 ditë në ambientet e njësisë administrative, në drejtorinë vendore të ASHK-së dhe në faqen zyrtare të institucionit.
Nëse gjatë kësaj periudhe paraqitet personi që pretendon pronësinë ose posedimin, procedurat do të vijojnë në emër të tij. Edhe pas përfundimit të afatit 30-ditor, qytetarët që paraqiten më vonë mund të bëjnë kërkesë përmes platformës “e-Albania”.
Një pjesë e rëndësishme e vendimit lidhet me oborret në përdorim, duke u dhënë mundësi qytetarëve që i posedojnë dhe i përdorin efektivisht në terren të përfitojnë dokumentacion pronësie për sipërfaqe deri në 300 metra katrorë.
Në rastet kur trualli është në pronësi shtetërore, ka pronar të pavërtetuar ose nuk ka informacion për pronësinë, kalimi në pronësi i oborrit në përdorim deri në 300 m² bëhet pa pagesë.
Ndërsa kur oborri rezulton në pronësi private të një personi të tretë, qytetari që e posedon mund të përfitojë pronësinë për sipërfaqe deri në 300 m², por duhet të paguajë vlerën e truallit, e cila do të llogaritet sipas çmimit favorizues të përcaktuar nga legjislacioni.
Vendimi përfshin gjithashtu raste kur toka figuron si pronë private ose me pronar të pavërtetuar, por nuk ekziston një dokument i vlefshëm për fitimin e pronësisë. Në këtë kategori përfshihen edhe ndërtime me vendime gjyqësore për vërtetimin e faktit të pronësisë që nuk janë regjistruar para datës 1 nëntor 1994, troje të përfshira në listat përkatëse por të paregjistruara, si dhe raste kur dokumentet ekzistuese kanë mangësi që kanë penguar regjistrimin e tyre.
Një tjetër pikë me rëndësi është se edhe kërkesat e dorëzuara përpara hyrjes në fuqi të këtij vendimi, por që ende nuk kanë marrë një përfundim administrativ, do të trajtohen sipas rregullave të reja.
Në praktikë, synimi është që një numër i madh rastesh të mbetura pezull prej vitesh të kenë një rrugë të përcaktuar për zgjidhje, duke u dhënë qytetarëve mundësinë për të formalizuar pronën që posedojnë dhe përdorin.
