Edhe liderët më të zgjuar dhe me përvojë mund të marrin vendime të gabuara kur janë nën presion. Arsyeja, sipas shkencës së sjelljes, nuk lidhet domosdoshmërisht me mungesën e disiplinës apo të aftësive, por me mënyrën se si truri reagon ndaj stresit dhe me mjedisin në të cilin merren vendimet.
Skenari është i njohur në shumë organizata. Afatet po afrohen, problemet shtohen dhe drejtuesit duhet të reagojnë shpejt. Një bisedë e vështirë shtyhet. Një vendim i menjëhershëm zë vendin e një analize më të kujdesshme. Prioritetet zhvendosen drejt asaj që duket urgjente, në vend të asaj që është vërtet e rëndësishme.
Në kushte normale, një drejtues me përvojë mund ta dallojë lehtësisht këtë sjellje. Por nën presion, truri tenton të zgjedhë atë që është më familjare, më automatike dhe kërkon më pak përpjekje mendore.
Për vite me radhë, këto situata janë interpretuar si mungesë disipline, përgjegjshmërie apo vetëkontrolli. Por problemi mund të jetë diku tjetër: ne presim që njerëzit të marrin vendime të mira në mjedise që shpesh janë projektuar për të prodhuar të kundërtën.
Një drejtues që përballet vazhdimisht me email-e, mesazhe, takime, telefonata dhe kërkesa urgjente ka më pak hapësirë mendore për të analizuar vendimet komplekse. Sa më shumë rritet presioni, aq më e madhe bëhet mundësia që ai të rikthehet te zakonet dhe reagimet automatike.
Prandaj, zgjidhja nuk është thjesht “duhet të jem më i disiplinuar”. Ndryshimi i qëndrueshëm kërkon të ridizenjojmë mjedisin ku merren vendimet.
Kjo mund të nënkuptojë krijimin e periudhave të mbrojtura gjatë ditës për vendimet strategjike, përdorimin e strukturave të qarta për vlerësimin e alternativave, reduktimin e numrit të inputeve dhe ndërprerjeve, si dhe shmangien e vendimeve të rëndësishme në momentet kur presioni është maksimal.
Ideja është e thjeshtë: mos u mbështet vetëm te vullneti, ndërto një sistem që të ndihmon të marrësh vendime më të mira.
Për liderët, kjo ndryshon edhe mënyrën se si duhet parë performanca. Në vend që të pyesin vetëm “Pse mora këtë vendim të gabuar?”, mund të jetë më e dobishme të pyesin: “Çfarë kishte në mjedisin tim që e bëri këtë vendim më të mundshëm?”
Sepse lidershipi i mirë nuk është vetëm aftësia për të marrë vendimin e duhur. Është edhe aftësia për të krijuar kushtet në të cilat vendimet e mira bëhen më të lehta.
